Ana Sayfa
DİLİMİZİ KORUYALIM, ONA SAHİP ÇIKALIM
TÜRK DİLİ SEVDALILARININ BULUŞMA YERİ
Cevap Gönder
BAYRAM E?LENCESY 2
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 16 Eyl 2005
Bildiriler: 312
Alıntıyla Cevap Gönder
Bu da kökenbilimle ilgili. Bakalym bunu da be?enecek misiniz... Kural ayny. Herkes ne kadar soru bildi?ini yazsyn lûtfen.

TESTUS TURYSTUS

Hazyrlayan: Ahmet Turhan ALTINER

Turist kelimeler


Kelimelerin geldi?i kökenleri ara?tyran bilim olan etimoloji di?er bilimlerden ne kadar farkly... Hemen herkesle payla?maya ne kadar açyk bir bilim de?il mi ?u etimoloji?.. Çok uluslu, çok gezegen, hikayesi bol, anlatymlary ho?, oradan oraya sürekli gidip gelen'turist' kelimelerin ya?am öykülerinden meydana gelmi? bir bilim...

Kelimeler kadar insany cezbeden, meraklandyran ne var ya?amda?.. Birer sihirli ziyaretçi de?il midir, her kelime?.. Ama syr küpü hiç de?il... Kendilerini hemen buyur etmeye hazyr, en sevecen turistler de?il midir kelimeler?.. Onlarla dans etmenin en kolay yolu, evinizdeki sözlükle ba?lamaktyr... Bu birinci basamak... Bakalym, kaç çe?it sözlük var evinizde... Her sözlük bir etimoloji hazinesi de?il midir, hiç belli etmez ne denli serüven dolu oldu?unu... Buyur etmeye hazyrdyr sözlükler, bütün gizemlerini... Gerisi size kalmy?... Etimolojinin basamaklarynda dans etmek ne kadar ho?...

Bakalym, gündelik ya?amda sykça kullandy?ymyz, bin bir yerden, bin bir kültürden türeyip gelmi? turist kelimelerin kökenleri ve serüvenleri neymi? testusuna buyur ola bu kez de...

1 Paparazzi ço?ul, paparazzo tekil... Bizde paparazzi olarak geçiyor... Kelimenin asly fesli neymi??

a. Dilimize girmi? pek çok yabancy sözcü?ün esas kökü bizde... Yani bizden kaynaklanmy?, dy?arylarda ünlenmi?, sonra gelmi? bizim dilimize pelesenk olmu?... Kelimenin asly bizdeki papara... Azar demek... Birine papara(bize latinceden gelme) çekince onu azarlyyorsunuz, ya... Paparazzilere önceleri çok papara çekiliyordu(?imdi mariz fasly ba?lady)... Ytalyanca'ya bizden geçti, papara çekilen anlamynda...
b. Paparazzo Ytalyancada vyzyldayan böcek demek...
c. Ytalyan sinema yönetmeni Fellini'nin La Dolce Vita'syndaki karakterlerden biri olan serbest foto?rafçy Sinyor Paparazzo'dan...
d. George Gissing'in Yyonya Denizinde romanyndaki hancynyn ady... Güya yönetmen Fellini c ?ykkyndaki romany 1901'de okumu?mu? da, etkilenmi?mi? de...

2 Ytalyan açyly?yny sürdürelim mi?.. Mafya'nyn kökeni ne?

a. Biz Türkler çook kelime ihraç etmi?izdir... Eskiden bizde bayyndyrlyk bakanly?ynyn ady nafya vekaleti idi... Bu vekaletin çykardy?y ihalelerde çete dümenleri, rü?vetçilik gyrla giderdi... Nafya sözcü?ü bozularak Ytalyancaya mafya olarak ihraç edildi... Sicilyalylar mafia haline getirdiler...
b. Yok, kelimenin orijini arapçadaki mahjas, böbürlenme demek...
c. Ytalyancada, kurusyky atma, kabadayylyk anlamynda...
d. Ytalyanca olarak 'Fransyzlara ölüm, Ytalyan çy?ly?ydyr,' cümlesindeki kelimelerin ba? harflerinin birle?mesinden geliyor... NATO akronimindeki gibi...

3 Naylon kelimesinin aslyny hiç merak etmi? miydiniz?

a. Ba?langyçta naylon, Nevzat, Ahmet, Yunus, Lütfü, Ogün ve Nami adly alty Karadenizli karde? tarafyndan hamsi ihracatynda tazeli?i koruyucu malzeme olarak üretilmi?ti... Kelime alty karde?in isimlerinin ba? harflerinden olu?tu... Patent müessessesi olmady?y için Amerikalylara kaptyrdylar... Nylon'a dönü?tü gitti...
b. Bu malzemenin önce ady konmamy?ty... Baty özenticilerine biraz kaba bir ele?tiri olarak,'ney lan,'yn bozulmu? hali 'noylan'dan bozma naylon türedi...
c. Hayali ihracat ve ithalat furyasy syrasynda, bu ne i?e yarady?y anla?ylmayan ?effaf malzeme 'NYLON' olarak isimlendirilmi?ti. Nasyl AKBANK'taki A = Adana, K = Kayseri ise, NYLON'daki NY = New York, LON = Londra...
d. Naylonun mucidi Du Pont firmasynyn sahipleri tarafyndan, 'nylon' olarak uydurulmu? bir isimdi...

4 Blue jeans 'teki cin nereden çykmy? Allah a?kyna?

a. Cin kelimesinin asly bizdeki 'cins'in kysaltylmy? halidir... Cin pantalonlar önceleri çok yadyrganmy?ty ve giyenlere 'amma da cins adam,' denirdi... Bizdeki tekstil patlamasy sonunda batylylar bizden cin'i aldylar, kendi dillerine uydurup 'jean' yaptylar...
b. Cin, Çin'den gelir... Mao'nun büyük yürüyü?ü syrasynda milyonlarca çinliye bedava cin pantalon da?ytylmy?ty... Biz Çin'den aldyk, cin dedik... Amerikalylar bizden alyp 'jean'e dönü?türdüler...
c. Bu kuma?tan yapylmy? pantalonlary ucuz oldu?u için önce i?çiler giydi... Yenilik dü?many çevreler tarafyndan nedense 'bu pantullary zinhar giymeyin, cin çarpar,' dendi?i için cin adyny aldy... Baty dillerinde 'jean'e dönü?tü...
d. 'Jean' kelimesinin pamuklu kuma?yn icat edildi?i 'Cenova' adly Ytalyan kentinden geldi?i iddia ediliyor...

5 Sabotaj nereden gelir kestirebilecek misiniz?

a. Türk a?y?y Piyer Loti, Çemberlita? hamamynda tahta nalynlary görünce çok be?enip, 'c'est bon' yani 'bu iyi,' diye haykyrmy?... Onlary 'sabo' adyyla Fransa'da pazarlamy?, bizim nalynlar özellikle fakir Fransyz i?çilerce çok tutulmu?... Bir grev esnasynda i?çiler sabolaryny makinelerin içine atarak i?i yava?lattyklary için, i? baltalama anlamynda 'sabotaj' denmi?...
b. Fransa'da 'sabo' adly tahta pabuç giyerek gürültüyle yürümek; böylece i?e köstek vurmak eyleminden sabotaj üretilmi?.
c. Ykinci dünya harbinde Paris Hitler tarafyndan i?gal edildi?inde direni?çi Fransyz kadynlary Alman askerlerine 'sabo' adly seks haplary vererek onlary pysyrykla?tyrmy? ve kysyrla?tyrmy?lar... Bu eyleme sabotaj denmi?...
d.
Hiçbiri

6 Ketçap nereden gelir kestirebilecek misiniz acep?

a. Ulusalla?my? yeme?imiz(!!!) makarna üzerine 'so?umadan çabuk getir' anlamynda 'get çabyk' filan derken aceleyle ketçap olmu? çykmy?... Di?er diller bizden araklamy?...
b. Güneydo?u Çin'in Amoy diyele?inde salamura baly?a verilen 'koechiap'tan
c. Temel maddesi baharat katylmy? domates olan Yngiliz sosuna, pi?irirken sosun tam kyvamyny kaçyrmamayy vurgulayan bir anlam yüklemesiyle, yakala anlamyna gelen 'ketch-up' denir...
d. Yngilizler at üstünde avlanyrken, vurulmu? yerde yatan ku?un üzerine köpekten önce yanly?lykla basarlarsa domates gibi ezilen ku? kyrç diye ses çykaryrmy?... Bu sese benzeterek 'ketch-up' denmi?...

7 Yyi armutlardan avokado'nun etimolojisini kestirebilir misiniz?

a. Türkiye'de on sekizinci yüzyylda tropikal iklime sahip illerimizden Rize'de yeti?tirilmeye ba?landy?ynda, 'ektigun netur' diye soranlara tarif için 'ha pu kadar' derlermi?... Adynyn bu oldu?unu sanan Avrupalylar kendi dillerine 'avocado' olarak transforme etmi?ler...
b. Romans dillerinde avukatyn kar?yly?y...
c. Yyi armut yeti?tirme meraklylary için Latincede hobi demek olan 'avocatio'dan geliyormu?...
d. Biçiminden dolayy olsa gerek, güney Amerika'nyn Nahuatl dilinde 'ahuacatl,' yani testis demekmi?.

8 Kravat dilimize öyle girmi?tir ki, örne?in on yyllarca önce, parlamento içinde ve dy?ynda muhalefette birinci olan Osman Bölükba?y, bazy parlamenterler için 'kravatly hyrsyzlar,' deyip çykmy?ty... Sahi, kestirebilecek misiniz kravatyn etimolojisini?

a. Kentle?meyle birlikte kyrsal ya?amdaki kadyna basky gücünü yitirmeye ba?layan erkekler, 'yular bizde' anlamynda bir simgesel süs olarak boyunba?y ba?lamaya ba?ladylar... Boyunba?y kelimesi yerine de yeni bir kelime, içinde 'at, avrat, tak, trak, tarak, varak, kavat,' gibi sürüyle 'ma?o' sözcü?ün yer aldy?y kravaty seçtiler... Bütün dünya atlayyp bizden aldy...
b. Syrpçada cellat dü?ümü anlamyndadyr.
c. Napolyon'un ordusunda sava?an Hyrvat süvarileri boyunlaryna özel bir süs takyyorlardy. Hyrvat kelimesinden kravat do?du.
d. Hepsi veya hiçbiri

9 Bir de tersten soralym my?.. Oyunu yaryda kesmemek için, poker masasyna getirtti?i bir yiyecek türünün isim babasy sayylyr, ünlü Yngiliz kumarbaz Kont John Montagu... Yani, a?a?ydaki hyzly yiyece?in ady onun asalet sanyndan geliyor... Çarçabucak, neydi???

a. Hotdog
b. Pomfrit
c. Sandviç
d. Fishandchips

10 Onsuz duramady?ymyz bir ?eyin, diploma'nyn etimolojisini kestirebilecek misiniz?

a. Kelimenin asly Türkçe, dipleme'den gelme... Dipleme, bir koca ?i?e ?algam suyunu bir diki?te içmeye verilen isim... Dibini bulmaktan... Dipleme yapanlara, bu ba?arylaryny belirten yazyly bir ka?yt verilmesi adettenmi?... Bizden Ytalyancaya geçmi?, orada diploma olup bize geri dönmü?...
b. Yunancada 'di,' iki, 'ploma' katlama demek... Eski ça?larda yazyly belgeler ikiye katlanyp saklandy?y için diploma denmi?...
c. Günümüzde bizde oldu?u gibi alyn akyyla de?il de, büyük ve pis ayak oyunlaryyla elde edilebilen ba?ary belgeleri, eskiden batyda da büyük diplomasiyle elde edilebildi?i için, bu çabanyn ürününe diploma denmi?...
d. Hepsi

Yanytlar:

1) b,c ve d
2) b ve c
3) d
4) d
5) b
6) b
7) d
8 ) c
9) c
10) b (c'dekinin tersine diplomasi de diploma'nyn türevidir)


Ek: NYLON sözcü?ünün öyküsünü bir ö?retmenim bana ?öyle anlatmy?ty: Bu yapay ürünü bulmaya çaly?an ki?i uzun süre bir konuda takylmy? ve bir türlü içinden çykamamy?. Sonunda eksik olany bulmu? ve o heyecanla "?imdi senin canyna okudum (Now You Live...)" diye ba?layan bir tümce kurmu?. Y?te bu tümcenin ba? harfleri ürüne ad olarak verilmi?.

*********************************************
NOT: Yanytlary görebilmek için farenizin imlecini "yanytlar" sözcü?ünün sonuna getirip basyly tutarak a?a?yya do?ru yava?ça çekiniz. Smile
Kullanıcı kimliğini gösterMehmet Çömez tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderMSNM
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 06 Hzr 2005
Bildiriler: 117
Alıntıyla Cevap Gönder
Bayrama başka eğlenceler düşündüğüm için bunları bayram öncesi çözdüm. Gerçekten eğlenceli. Bu kez notumu yazmıyorum. Arada bilemediğim bir iki soru vardı çünkü. Razz
Kullanıcı kimliğini gösterDorukhan tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderMSNM
BAYRAM EĞLENCESİ 2
Bu yazışma ortamında yeni konular açamazsınız
Bu yazışma ortamında bildirilere cevap veremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri değiştiremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri silemezsiniz
Bu yazışma ortamında anketlerde oy kullanamazsınız
Tüm saatler GMT +2 Saat  
1. sayfa (Toplam 1 sayfa)  

  
  
 Cevap Gönder  
Yeni Sayfa 2