Ana Sayfa
DİLİMİZİ KORUYALIM, ONA SAHİP ÇIKALIM
TÜRK DİLİ SEVDALILARININ BULUŞMA YERİ
Cevap Gönder
Masaj, Kolleksiyon, Turizm
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 15 Nis 2006
Bildiriler: 74
Alıntıyla Cevap Gönder
Ov-mak'tan : Ovum:masaj, Ovumcu:masör, Ovumculuk:masörlük, masörlük işi.


Der-mek'ten : Derim:kolleksiyon, Derimci:kolleksiyoner, Derimcilik:kolleksiyonerlik, kolleksiyon yapma işi. Bir de Derimlik yani kolleksiyonluk, sözü geldi usuma,dermeye değer şey demek, antika'ya karşılık olabilir.

Gez-mek'ten : Gezi:tur (zaten kullanılmakta, ancak son yıllarda unutulur gibi) Gezim: tur, turizm , Gezimci:turist , Gezinim:Turizm , Gezinimci:turizmci

Yeri gelmişken, 'turist'e 'gezmen' denemez, aslında Türkçe'de -men, -man eki, kişilere gelmez, 'öğretmen', 'okutman' sözleri ne yazık ki yanlış türetilmiştir.Doğrusu 'Öğretçi-öğretici' , 'okutçu-okutucu' olmalı.

Meslek vb. adları türetirken buna dikkat edelim, meselâ 'avukat' sözüne 'savunman' karşılığını bulmuşlar ancak bahsettiğim gibi bu hatalı bir türetim, 'Savunucu' olmalı, Türkmence'de 'Aklawçy' - 'Aklavcı' - 'Aklamacı' denir.

Bu eklerimizin yanlış kullanılmamasına dikkat edelim, Türkçe'yi savunmak yalnızca yad (yabancı) sözlere karşı olmak demek değildir, eklerimizi de görevleriyle ve doğru kullanalım.
Kullanıcı kimliğini gösterilig tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 24 Mar 2006
Bildiriler: 43
Şehir: GYRESUN
Alıntıyla Cevap Gönder
Selâm!

Azeri Türkçesi' nde masaj' yn kar?yly?y 'ovcalama' dyr. Bence bunu alalym ve türetmeye gerek kalmasyn!

Koleksiyon' un var olan kar?yly?y DERLEYYM de?il miydi?

Ayryca turist gezin-mez, 'gezip gör-' ür!
Gezim kar?yly?y ise benim turizm demek yerine her zaman kullandy?ym bir kar?ylyktyr.

"Yeri gelmi?ken, 'turist'e 'gezmen' denemez, aslynda Türkçe'de -men, -man eki, ki?ilere gelmez, 'ö?retmen', 'okutman' sözleri ne yazyk ki yanly? türetilmi?tir.Do?rusu 'Ö?retçi-ö?retici' , 'okutçu-okutucu' olmaly. "

Saygyde?er karde?im, e?er -man eki daha yeni ortaya çykmy? olsaydy söylediklerinde haklyydyn; ama artyk yaygyn biçimde meslek iyeli?i belirten FYYE olarak kullanylmaktadyr. Sözcüklerde anlam kaymasy olabildi?i gibi eklerde de i?lev kaymalary olabilmektedir. Bu belirli bir dil yönetkisi güdülmedi?i sürece tümüyle do?al bir süreçtir. Bu arada Türkiye Türkçesi' ndeki Yapym Eklerinin Tarihsel Geli?imi isimli bitirme tezimden alynty yaparak -man ekiyle kurulmu? örnekleri sunmak isterim:

http://ilhangul1919.blogcu.com/244697/ :

-mAn:

T. Banguo?lu bu eke +men syfatlary maddesinde ?öyle de?inmi?tir: “Eski Türkçede fiillere gelen ve zaman ve âlet adlary yapan ba?ka bir -men eki olmu? olabilir (kurtarman, örtmen, sykman, sökmen). Bunun -me syfat fiillerinden uzatma oldu?u farz olunur.” (a.g.k. 197. s.)

ET’den bu yana ayny biçimdedir. Fakat ek i?lev de?i?ikli?ine u?ramy?tyr. ET ve OT’de yalnyzca “yer zaman ve âlet” anlatymynda iken Yeni Türkçe’de ekin Cermen dillerindeki man sözcü?üyle akrabaly?y iddia edilerek, bu dillerdeki bu kelimenin “ki?i ve yapycy ki?i” anlatymy ile isim ve fiil tabanlaryna bu anlamyyla uygulanyr bir ek durumuna getirilmi?tir. Bize göre fiil tabanlaryna gelen -mAn ekinin bu i?levinin tümüyle Türkçele?ti?i görülmeli; fakat isim tabanlaryna bir daha bu ek ayny i?levde getirilmemelidir. Bu ekle yapylmy? yeni sözcüklerin tutunmu? olmasynyn bir nedeni de ?i?-man gibi eski türetmelerde de “i?i yapan kimse” anlamyn var olmasydyr.

Örnekler: kurman “DLT. ok ve yay konan kap”, ayman “OT. elek”, yetmen “DK. kemale ermi?”, azman “TT. Ynsan irisi, çok geli?mi?. ET. azgyn enememi? at”, degir-men (EAT) > de?irmen, örtmen “DLT. dam, çaty”, sykman “DLT. üzüm sykma zamany”, ketmen “DLT. yeri kazmak için kullanylan âlet”, egir-men > kirmen x kirman, çekmen “vantuz”, bez-men “OT. Harezm kolu. bezgin, bitkin”, sokman “bir cisn uzun Türkmen çizmesi”, ?i?man, tala?man > dala?man “kötü huylu kavgacy”, tu-man (ET) > duman *, yav-man > yaman (yav-uz ve * yav-y veya ya-gy > ya?y “dü?man” sözcükleriyle yany kökten), i?letmen “Bil?, operatör”, sa?altman “terapist”, uçman “pilot”, konu?man “spiker”, tecimen “tüccar, tacir”, sayman “muhasebeci”, yazman “sekreter, kâtip, kâtibe”, sürmen “?oförlük i?i yapan”, çaly?tyrman “antrenör”, koruman “badigard”, lâ?ymçekmen “vidanjör”, ele?tirmen “münekkit”, okutman “lektör”, deli?men, sekmen > se?men x seymen, iletmen “Bil?, messanger”, çaly?man “personal”, dany?man “mü?avir”, düzeltmen “redaktör, musahhih”, göç-men “muhacir”.

_________________
Bary? ve Esenlik dile?iyle!..
1919
Kullanıcı kimliğini gösterilhangul1919 tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 15 Hzr 2005
Bildiriler: 549
Şehir: Ystanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
Güzel katkılarınız olmuş sağ olun sayın İlhangül.

Koleksiyon/koleksiyoncu, derlem/derlemci olarak TDK güncel sözlükte yer almaktadır.

Turizm için gezim karşılığı güzel olmakla birlikte turizmci için sonuna -ci eklediğimizde gezimci'nin daha çok turist gibi bir çağrışım oluşturması bir eksiklik olarak durmaktadır. Bunu sayın Kanıbir turizmci için 'gezginci' (bir anlamda turistci) diyerek aşmaya çalışmış. Sayın Kanıbir'in karşılıklar kılavuzu çok özenli, düzgün, yetkin bir kılavuz olmakla birlikte ben bu çözüme ısınamadım. Bu nedenle turizm/turizmci için gezitim/gezitimci (gezitmen/gezitci) türü bir takım denemelerim de olmuş olmakla birlikte şöyle de düşünüyorum:

1-Turizm karşılığı gezim ilgilenenlerce genel benimseme görmüş bir karşılık olarak veridir.

2- Turizmci kişi ya işveren ya da çalışan konumdadır

Bu bağlamda, kişisel konumuna göre gezim işvereni, gezim çalışanı karşılıklarını kullanmak olanaklıdır. Ya da turizm = gezim, gezimuğraş, turizmci = gezimuğraşcı

Değerlendirmelerinizle bir sonuca ulaşabileceğimizi düşünüyorum, esenlikler.

_________________
www.gelgelturkce.blogcu.com
Kullanıcı kimliğini gösterbensay tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Masaj, Kolleksiyon, Turizm
Bu yazışma ortamında yeni konular açamazsınız
Bu yazışma ortamında bildirilere cevap veremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri değiştiremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri silemezsiniz
Bu yazışma ortamında anketlerde oy kullanamazsınız
Tüm saatler GMT +2 Saat  
1. sayfa (Toplam 1 sayfa)  

  
  
 Cevap Gönder  
Yeni Sayfa 2