Ana Sayfa
DİLİMİZİ KORUYALIM, ONA SAHİP ÇIKALIM
TÜRK DİLİ SEVDALILARININ BULUŞMA YERİ
Cevap Gönder
Hacivat-Karagöz Oyunu
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 21 Ksm 2007
Bildiriler: 99
Şehir: Ankara
Alıntıyla Cevap Gönder
Yüzyyllar boyunca zevkle izlenen Hacivat-Karagöz oyunu ile ilgili olarak neler biliyoruz?
Karagöz, Türk Gölge Oyununun en yaygyn ismidir. Önceleri hayal gölgesi, gölge hayali diye de belirtilen Karagöz oyununun Anadolu’ya nasyl geldi?i ve ne zaman ba?lady?y kesin olarak bilinmemektedir.

Konu ile ilgili çok farkly rivayet ve görü?ler ileri sürülmü?tür. Bunlardan en yaygyn olanyna göre Orhan Gazi devrinde Bursa’da bir cami in?aatynda demirci ve duvarcy olarak çaly?an Karagöz ve Hacivat kar?ylykly konu?malaryyla di?er çaly?anlary da o kadar güldürürler ki in?aat bir türlü bitmez. Bu nedenle padi?ah her ikisini de öldürtür; fakat sonradan pi?man olur. Bunun üzerine Bursa’da ya?ayan ?eyh Kü?teri isimli birisi Karagöz ve Hacivat’yn deriden tasvirlerini yaparak onlary bir perdeye yansytyr ve taklitlerle padi?ahy avutmak ister. Oyun böylece yaygynlyk kazanyr.

Karagöz oyununda dört bölüm vardyr. Bunlar: Giri?, muhavere, fasyl ve biti?tir. Karagöz perdesine önce göstermelik bir çiçek, a?aç vb. konur. Sonra kamy?tan yapylmy? bir düdü?ün çykardy?y sesle bu göstermelik kaldyrylyr. Hacivat müzik e?li?inde perdeye gelir, söze ba?lar ve bir gazel okur. Sonra Allah’a ve padi?ahyn sa?ly?yna dua eder. Gazeller okur. Bu gürültüye kyzan Karagöz, perdenin sa? üst kö?esinde Hacivat’yn üzerine atlar. Kavga ba?lar. Hacivat kaçar. Bir süre sonra tekrar perdeye gelir ve muhavere bölümü ba?lar. Bu bölüm, Karagöz ile Hacivat’yn arasyndaki konu?malary yansytyr. Hacivat ardyndan Karagöz perdeden ayrylyr. Fasyl ady verilen bölüm ise asyl oyunun gösterildi?i bölümdür. Oyunun konusuna göre perdeye de?i?ik tipler gelir. Bu tipler Karagöz’le güldürücü konu?malar yaparlar. Bu oyunlara Hacivat da katylyr. Biti? bölümünde ise perdede yalnyz Karagöz ve Hacivat vardyr.



Karagöz oyununun asyl tipleri Karagöz ve Hacivat’tyr.
Karagöz, karakter olarak okuyup yazmasy az, genellikle i?siz, her ?eye kary?an, merakly, korkak, aklyna geleni söyleyen, patavatsyz bir tiptir. Oyunda güldürü unsuru gerek onun cahilli?inden gerekse i?ine gelmemesinden do?an ters anlama, anlamamazlyktan gelme, benzetme, kar?ysyndakini güç duruma sokma vb. ile sa?lanyr.
Karagöz oyunu perde üzerine yansytylan tasvirlerle oynatylyr. Bu perdeye ayna da denir. Perdenin arkasyna ?ema ady verilen y?yk konulur. Tasvirler ise daha çok deve derisinden yapylyr. Deri i?lenerek saydam hale getirilir. Özel byçakla kesilir, kök boyalarla boyanyr. Hareketli kysymlar birbirine tutturulur.
Tarihte en çok bilinen Karagöz oyunlary; Aptal Bekçi, Balyk, Cambazlar, Çe?me Yahut Kütahya, Ferhat Yle ?irin, Kanly Nigar, Sünnet, Yalova Sefasy gibidir.

Karagöz oyunlary konularyna göre be? grupta toplanyr:
1. Konularyny halk hikayelerinden alan oyunlar.
2. Sosyal ele?tirilere dayanan oyunlar.
3. Adet ve inançlarla ilgili oyunlar.
4. Günlük hayaty konu alan oyunlar.
5. Taklide dayanan oyunlar.

Karagöz oyunlarynyn en önemli özelli?i güldürücü olmasydyr. Ayryca her oyunda tarihi ve sosyal konular i?lenerek dersler verilmek istenir.
Karagöz oynatycylary “hayali” ismiyle anylyrlar. Cumhuriyet döneminde Hayali Küçük Ali (Muhittin Sevilen) Karagöz oyununu hemen hemen tek ba?yna yyllarca ya?atmaya çaly?my?tyr.
Baty tipi tiyatrolaryn, televizyon programlarynyn yaygynla?masy sonucu Karagöz-Hacivat oyunlary eski itibaryny kaybetmi?tir. Bütün bunlara ra?men özellikle bayram ve Ramazan günlerinde Geleneksel Türk Seyirlik Oyunlary arasynda, geçmi?i yansytan bir e?lence ve e?itim aracy olarak varly?yny günümüze kadar sürdürmü?tür.

RIFKI KAYMAZ

_________________
O?uzsoylu, Kayyboylu Türkmenim.
Kullanıcı kimliğini gösterOğuzsoylu tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Karagöz ve Hacivat gerçekten ya?ady my?
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 23 Mar 2006
Bildiriler: 304
Alıntıyla Cevap Gönder
Karagöz ve Hacivat'yn ya?amy? gerçek ki?iler olup olmady?y bir tarty?ma konusudur. Gölge oyununun bu iki kahramany halkyn gönlünde yüzyyllarca öyle yerle?mi?lerdir ki, halk onlary gerçekten ya?amy? ki?iler olarak görmek istemi?tir. Bu nedenle bazy söylencelerle onlaryn gerçekten ya?adyklary ileri sürülmü?tür.

Bu söylencelerden biri; Sultan Orhan devrinde Karagöz’ün demirci, Hacivat’yn da duvarcy oldu?u, Bursa'da bir camii in?asynda çaly?tyklary, söyle?meleri ile öteki i?çileri oyaladyklary, bu yüzden camii yapymynyn gecikmesi üzerine sultanyn onlary ölümle cezalandyrdy?y ?eklindedir. Ancak Sultan, bir süre sonra iç acysy çekmeye ba?lar. Padi?ahyn acysyny dindirmek isteyen ?eyh Kû?teri, bir perde kurdurarak Hacivat'la Karagöz'ün deriden yapylmy? tasvirlerini perde arkasynda oynatyp onlaryn ?akalaryny tekrarlayarak padi?ahy avutur. Bu söylencenin dört çe?itlemesi vardyr.

Ykinci söylentiyi Evliya Çelebi'de buluyoruz: Ona göre, (Hacivat) Hacy Yvaz, Selçuklular ça?ynda Mekke'den Bursa'ya gidip gelen Yorkça Halil adyyla da anylan tanynmy? biriydi. Karagöz ise Ystanbul Tekfuru, Konstantin'in seyisiydi. Sofyozlu Bali Çelebi olarak da anylyrdy. Yylda bir kez, Tekfur kendisini Selçuklu Sultanyna gönderirdi. O da bu ziyaretleri syrasynda Hacivat ile bulu?up sohbet ederdi. Hayal-i Zilli (Hayal Oyunu) sanatçylary da onlaryn söyle?melerini gölge oyunu olarak oynatyrlardy.

Nitekim günümüze dek Karagöz'ün gerçek veya yapynty bir ki?i olup olmady?yna dair basynda uzunca tarty?malar olmu?.

Bu tarty?malardan birinde Filibeli Mithat Bey’in Bursa Belediye Ba?kany Muhittin Bey’e bir mektubu yayynlanmy?tyr. Mektup sahibi 1333 yylynda Hisar'daki Ortapazar Medresesi kitaply?ynda, "Hayat ve Menakyb-i Kara O?uz ve Hacy Ehvad" adynda bir kitabyn bulundu?unu, sonra bir yangynda yanmy? oldu?unu belirtir.

Mektubun devamynda Karagöz'ün Orhaneli Karakeçili a?iretinden “Kara O?uz” adyny ta?yyan bir köylü oldu?u, fakat bu adyn daha sonra “Kara Öküz”e çevrildi?i, arkada?y “Hacy Ahvad” ile birlikte düzenledikleri oyunlaryn ?eyh Kü?teri'nin ilgisini çekti?ini ve “Kara Öküz”ü "Karagöz"e çevirdi?ini ileri sürer.

Bu söylenceler arasynda bir de Hacivat’yn “Hacy Yvad Pa?a” oldu?u yolunda bir görü? vardyr. Bir ba?ka söylenceye göre ise Türkler “Karagöz”ü “Karaku?”tan bozmu?lardyr. Karaku?, üzerine çe?itli halk hikayeleri, fykralar üretilmi? olan Selahaddin-i Eyyubi’nin subaylaryndan ve devlet adamlaryndan olan Bahaeddin Karaku?’tur.

Bursa Kady Sicilleri üzerinde uzun yyllar ara?tyrma yapan Ara?tyrmacy Yazar Kamil Kepecio?lu rastlady?y 1507 tarihli bir belgede, “Abdullah o?lu Karagöz adly bir ki?inin Pirinç Hany'nyn tu?la ve kiremitleri sa?lamakla görevli olup, bu i?i teslim etmeden öldü?ünün yazyly oldu?unu belirtir. Bu nedenle belgede geçen Karagöz'ün, gölge oyununa kaynak olan Karagöz olabilece?ini savunur.

Kaynak: Metin And “Geleneksel Türk Tiyatrosu”
Kullanıcı kimliğini gösterMetin YILMAZ tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 23 Mar 2006
Bildiriler: 304
Alıntıyla Cevap Gönder
Geleneksel gölge oyunu Karagöz-Hacivat Avrupa'nyn en önemli medya müzesinde gösterime giriyor.

Türk geleneksel kültürünün ortaoyunu ve meddah ile birlikte en önemli kö?e ta?laryndan biri olan gölge oyunu ''Karagöz-Hacivat'' 25 nisan 2008 cuma günü Karlsruhe'de Avrupa'nyn en önemli medya sanaty müzelerinden biri olan ZKM'de (Zentrum für Kunst und Medientechnologie) seyircilerle bulu?uyor.

ZKM, gösteriye gelecek Türk seyircilere oyunun ba?langyç saatlerinden bir saat önce müzelerini Türkçe rehber e?li?inde ücretsiz olarak gezdirecek.

Karagöz'ü ya?atmak ve tanytmak ile ilgili çaly?malara katkyda bulunmak için Türk-Alman Kültür Platformu ve Tiyatro Diyalog'un organizasyonunu üstlendi?i gösteriyi Ystanbul'dan Hayâli Emin ?enyer gerçekle?tiriyor.

Eskiden ramazan gecelerinin vazgeçilmez e?lencesi olan Karagöz ve Hacivat'y Almanya'daki seyircilerle bulu?turacak ''Karagöz'ün Sünnet Dü?ünü'' ba?lykly oyun, cuma günü saat 15:30 ve 18:00'de olmak üzere iki defa gösterime sunulacak.

Emin ?enyer : 1976 yylynda T.C Kültür Bakanly?y tarafyndan Türkiye'nin en iyi Karagöz ustasy seçilen Metin Özlen'in yanynda uzun yyllar asistanlyk yaparak yeti?ti. Üniversitelerde ve çe?itli okullarda Karagöz seminerleri, konferanslary ve dersleri verdi. Yurtdy?yndaki çe?itli festivallere de Türkiye'yi temsilen katyldy. ?enyer'in Karagöz figürleri koleksiyonlary Portekiz Kukla Müzesi ve Almanya'daki Rautenstrauch-Joest Müzesi tarafyndan satyn alyndy ve halen bu müzelerde sergileniyor.

Kullanıcı kimliğini gösterMetin YILMAZ tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 23 Mar 2006
Bildiriler: 304
Alıntıyla Cevap Gönder
MİLLİ KÜTÜPHANE' DE BULUNAN KARAGÖZ - HACİVAT KUKLA OYUNU KOLEKSİYONUNDAN ÖRNEKLER
http://www.mkutup.gov.tr/menu/57
Kullanıcı kimliğini gösterMetin YILMAZ tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönder
Hacivat-Karagöz Oyunu
Bu yazışma ortamında yeni konular açamazsınız
Bu yazışma ortamında bildirilere cevap veremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri değiştiremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri silemezsiniz
Bu yazışma ortamında anketlerde oy kullanamazsınız
Tüm saatler GMT +2 Saat  
1. sayfa (Toplam 1 sayfa)  

  
  
 Cevap Gönder  
Yeni Sayfa 2