Ana Sayfa
DİLİMİZİ KORUYALIM, ONA SAHİP ÇIKALIM
TÜRK DİLİ SEVDALILARININ BULUŞMA YERİ
Cevap Gönder
Site Sorumlusu

Kayıt: 29 Ekm 2004
Bildiriler: 1514
Şehir: Frankfurt
Alıntıyla Cevap Gönder
Eski kylavuzlarda (TDK, Özle?tirme Kylavuzu, 1978 / A. Püsküllüo?lu, Öz Türkçe Kylavuzu, 1994) gizilgüç olarak verilmi?. Buna ra?men aradan yyllar geçmi? bu öneriler kullanymda yerini bulamamy?tyr. Bu da "gizil" sözcü?ünün pek yaygyn bir kullanyma sahip olmamasyndan kaynaklanyyor olsa gerek. "Gizli güç" denilseydi belki gelinen nokta daha da farkly olabilirdi. Oysa ?imdi herkesin dilinde "potansiyel" olarak yuvalanmy?, yerini bulmu?. Ben buna ne "gizilgüç" ne de "gizli güç" diyorum. " Sonuçta "gizli güç" ile ayny kapyyy çalmasyna kar?yn sakly güç" demek daha sycak geliyor ve bu ?ekilde kullanyyorum.

Umarym dille ilgili sakly gücümüzü bu sözcü?ün yaygynla?masy yönünde kullanyryz.

"Potansiyel suçlu" gibi kullanymlar için de sözcük olarak kar?ylyk bulmak zorunda de?iliz. Dilimizin bunu anlatmaya yetecek yollary pek çoktur. Yeter ki isteyelim.

Y?te size "potansiyel suçlu" yerine kullanylabilecek bazy örnekler:

Suç i?lemeye yatkyn.
Suç i?lemeye aly?my?.
Suç i?lemek kanyna i?lemi?.
Suç i?lemeyi adet edinmi?.
Onun için suç i?lemek ola?an bir hal almy?.
...

Bu örnekleme sadece bu sözcük için geçerli de?ildir. Dilimize giren el dili sözcüklere kar?ylyk ararken tek sözcük olarak dü?ünmenin her zaman sa?lykly bir veri kazandyrmayaca?yny unutmamak gerekir. Toplumun de?er yargylary, anlatym gücü ve kavrama düzeyi unutulmamasy gereken önemli ölçütlerdir.

Bu geli?meler sonucu sormacayy ba?latmak istiyorum. Bakalym neler görece?iz.

***********************************************

Söze ba?lamy?ken de?inmek istedi?im bir konu daha var: Eski sözcüklerin kadrini bilmek, onlara saygy duymak; onlary tekrar ya?atmaya çaly?ma gayretine girmek demek de?ildir. E?er o sözcükler zaman içerisinde varly?yny sürdürememi?se bunun mutlaka bir hikmeti vardyr. E?er kullanymdan dü?mü?se bunu tekrar diriltmeye çaly?mak anlamsyz ve gereksizdir. Dilin ya?ayy?yna, yapysyna ters dü?er. Böyle bir yol denemektense sayysyz yapym eklerinin yardymyyla ya?ayan sözcüklerden yeni türetimler sa?lamaya çaly?mak çok daha sa?lykly olacaktyr. Ama bu da demek de?ildir ki aklymyza esti?ince sözcük türetelim.

Geli?i güzel türetme gayretleri dile kazanç sa?lama yerine ancak ortamy bulandyrmaya yarar. Aklyna esen özel sözlükler olu?turup bunlary öne çykarmaya çaly?yr. Ki bu da dilde karma?aya yol açar. Dolayysyyla ka? yapmak isteyenler göz çykaryrlar. Elbette bu tür çaly?malary göz ardy edemeyiz. Mutlaka i?e yarar ?eyler baryndyryyordur. Ama ortak dil söz konusu olunca bunlaryn ne derece yararly olaca?yny dü?ünmemiz gerekir. Türkiye Türkçesinde ortak dilin sözlü?ü de bellidir. Bu tür bireysel çaly?malar genel okuyucu kitelesini zorlayycy nitelikte sunulmamalydyr. E?er güzel bir türetim söz konusu ise zaten bunu dil haznesine kabul edecektir. Ama e?er biz bunu her fyrsatta laf olsun diye yazar, her seferinde de yanyna ayraç içinde açyklamasyny yapmaya kalkarsak i?te o zaman bu i? çy?ryndan çykar. Okuyucu ayraç içi açyklamalardan kaynakalanan bykkynlyk ile byrakyn ilgilenmeyi, bir dahaki sefere bu tür yazylary okumamaya karar verecektir.

Bu hassas konuda gerekli duyarlyly?y görmek ve göstermek dile?iyle.


Saygylarymla

_________________
BİRİMİZ HEPİMİZ, HEPİMİZ DİLİMİZ İÇİN. tm
Kullanıcı kimliğini gösterTahsin MELAN tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 13 Şub 2008
Bildiriler: 3
Şehir: Samsun
Alıntıyla Cevap Gönder
Dil Derneğinin sözlüğünde Gizilgüç olarak geçmiş.
Kullanıcı kimliğini gösterkuzey tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 03 Ekm 2004
Bildiriler: 138
Alıntıyla Cevap Gönder
Tahsin MELAN demiş ki:
Eski kılavuzlarda (TDK, Özleştirme Kılavuzu, 1978 / A. Püsküllüoğlu, Öz Türkçe Kılavuzu, 1994) gizilgüç olarak verilmiş.


Dil Derneği Ali Püsküllüoğlu ile aynı çizgidedir.
Kullanıcı kimliğini gösterEbubekir U. tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 06 Mar 2008
Bildiriler: 57
Şehir: Denizli
Alıntıyla Cevap Gönder
"Potansiyel" sözcüğüne karşılık uzun zamandır bir dilci büyüğümden örnek alarak "saklı güç" sözünü kullanıyorum. Örneğin "İrandaki Türkler, Türk Dünyasının saklı gücüdür." gibi... Gizligüç de kullanılabilir, ancak "gizli" sözünün anlamında birinin bilerek-isteyerek gizleme anlamı var gibi. Bu açıdan bana saklıgüç daha güzel geldi.

Öte yandan "erkil" sözü örnek verilmiş. Ancak "erk" güç demektir, "erklü (güçlü)", Erkin (Hür) olarak yansımaları Eski Karahanlı Türkçesinde ayrıca birçok tarihi, yaşayan Türk lehçelerinde vardır.
(Yeri gelmişken yaşayan Türkçede kullanılan "özgür" sözü "hür, serbest" anlamında değildir. Eski sözlüklerden yanlış aktarılmıştır. Bu sözün yani "Hür" sözünün yaklaşık bütün Türk lehçelerindeki karşılığı "erkin"dir. Hür ile Özgür yerine "Erkin"in kullanılması hem Türkçenin tarihi dönemleri arasında hem de tüm Türk Lehçeleri ile Türkiye Türkçesi arasında köprü kurulmasını sağlayacaktır. Bu konuda çok güzel bir araştırma yazısı (makale) var, isteyene ulaştırabilirim.)

Bunun için "erkil" sözünün örnek verilmesini anlayamadım.

_________________
Adem Süpçin


Eline,diline,beline YYE OL!
Kullanıcı kimliğini gösterErendiz tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderMSNM
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 22 Nis 2006
Bildiriler: 274
Şehir: Adana
Alıntıyla Cevap Gönder
"Saklı güç" uyar. Bunun dışında olası(n); olağan(n); olasılık(ad) anlamları da var.

Potansiyel suçlu için daha önce sinanoğlu.net'te "suç delisi"ni önermiştim.

_________________
Ne yalnyzca gölge ne gölgesiz bir nesne
Kullanıcı kimliğini gösterkekmeg_er tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Site Sorumlusu

Kayıt: 29 Ekm 2004
Bildiriler: 1514
Şehir: Frankfurt
Alıntıyla Cevap Gönder
kekmeg_er demiş ki:


Potansiyel suçlu için daha önce "suç delisi"ni önermi?tim.


Elbette bu tür ki?iler aynen dedi?iniz gibi bir tür "deli"dir. Yine de takyldy?ym iki noktadan dolayy bu adlandyrmaya kar?yyym.

Birincisi, e?er onlara deli dersek, gerçek delilere saygysyzlyk etmi? olmaz myyyz?

Ykincisi ise adlî açydan onlara zemin hazyrlayycy bir söylem olmasy endi?esidir. Bu akylly sapyklara "suç delisi" denilmesi onlaryn gökte ararken yerde bulduklary kurtarycylary, can simitleri olacaktyr. Böyle bir adlandyrylma onlaryn savunmalarynda büyük rol oynayacak, hemen bu delilik kylyfyna bürüneceklerdir.

Yine de kendi aramyzda argo kapsamynda bu tür söylemlerde bulunmak yerinde olur diye dü?ünüyorum.

_________________
BİRİMİZ HEPİMİZ, HEPİMİZ DİLİMİZ İÇİN. tm
Kullanıcı kimliğini gösterTahsin MELAN tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 22 Nis 2006
Bildiriler: 274
Şehir: Adana
Alıntıyla Cevap Gönder
Alıntı:

...Ykincisi ise adlî açydan onlara zemin hazyrlayycy bir söylem olmasy endi?esidir. Bu akylly sapyklara "suç delisi" denilmesi onlaryn gökte ararken yerde bulduklary kurtarycylary, can simitleri olacaktyr. Böyle bir adlandyrylma onlaryn savunmalarynda büyük rol oynayacak, hemen bu delilik kylyfyna bürüneceklerdir.

Yine de kendi aramyzda argo kapsamynda bu tür söylemlerde bulunmak yerinde olur diye dü?ünüyorum.


"Deli suçlu" dersek savunma aracy olabilir diye dü?ünüyorum. Suç delisinden bir nen tutturamazlar.

Argo tanymy ki?iden ki?iye de?i?en bir tanym olmu?tur. Söz meclisten dy?ary, artyk öyle ki e??ek dememek için merkep, donkey demeye meyleden yy?ynla ki?i gördüm. Benim için e??ek e??ektir. Bu, bir yaratylmy?yn adydyr.


Bu arada a? üstünden derledi?im "potansiyel"li bazy cümleler ve bu cümlelerdeki potansiyele denk dü?ebilece?ini dü?ündü?üm kar?ylyklary yazayym.

Sigorta sektörünün 6 kat büyüme potansiyeli var.[1] Sakly gücü/gücü
Türkiyenin nasyl bir e-ticaret potansiyeli var?[2] gücü/yatkynly?y
Ülkemizde 25 milyonluk bir iç turizm potansiyeli var.[3] yetisi
Küçük ?ehirlerde büyük potansiyel var.[4] büyük yerine kapsamly; potansiyel yerine olanak
HP: Türkiye’de müthi? büyüme potansiyeli var[5] e?ilimi/yatkynly?y
15 milyon psikiyatri hastasynyn yarysynda suç potansiyeli var.[6]/ suç e?ilimi

[1] http://www.referansgazetesi.com/haber.aspx?HBR_KOD=91045
[2] http://www.uzmantv.com/turkiyenin-nasil-bir-eticaret-potansiyeli-var
[3] http://www.tumgazeteler.com/?a=1446292
[4] http://www.emlakkulisi.com/makale.asp?id=102
[5] http://www.webhatti.com/wh-haber-bulteni/20241-hp-turkiye-de-muthis-buyume-potansiyeli-var.html
[6] http://www.bipolarbozukluk.info/viewtopic.php?f=50&t=76

_________________
Ne yalnyzca gölge ne gölgesiz bir nesne
Kullanıcı kimliğini gösterkekmeg_er tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 15 Hzr 2005
Bildiriler: 549
Şehir: Ystanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
Belirtildi?i üzere, kar?ylamacayy tek bir sözcü?e indirgemek olanakly gözükmüyor. Bu sözü öylesine sevmi?(?), öylesine yerli yersiz kullanmy?yz ki bir sürü anlam edinmi?. Bu anlamlar yelpazesine, burada belirtilmi? olanlaryn yany syra kanymca "özgüç, içgüç, içsel güç" gibi sözler de eklenebilir, esenlikler.

_________________
www.gelgelturkce.blogcu.com
Kullanıcı kimliğini gösterbensay tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
potansiyel
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 26 Mar 2008
Bildiriler: 5
Alıntıyla Cevap Gönder
Sizin dediğiniz kelimelerin çoğu ''cevher'' anlamına geliyor.
''Bu çocukta okuma potansiyeli var.'' biz ise yerine ''Bu çocukta oluma cevheri var.''
Yani sizin dediğiniz kelimeye biz cevher diyoruz. Siz ne derseniz ben karışmam.

_________________
Türkçe'miz Turkche'le?mesin!
Kullanıcı kimliğini gösterus_man58tr tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 26 Mar 2008
Bildiriler: 5
Alıntıyla Cevap Gönder
cevher derken yetenek demek istedim yanlış anlaşılmasın.

_________________
Türkçe'miz Turkche'le?mesin!
Kullanıcı kimliğini gösterus_man58tr tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 17 Eyl 2005
Bildiriler: 605
Şehir: Istanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
Sayın us_man58tr,

Size "özel mesaj" yollamıştım, sanırım almadınız. Yazışmalığımızın giriş sayfasının üstünde "Özel Bildiriler" olarak görünen bir seçenek var. Onun üstünü tıklayınız ve sıralanan seçeneklerden "Gelenler"in içinde tarafımdan size yollanan bir ileti göreceksiniz. Yolladığım iletiyi okuyunuz lütfen.
Kullanıcı kimliğini gösterErtuğrul ÖLCE tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
POTANSİYEL sözcüğüne öneri
Bu yazışma ortamında yeni konular açamazsınız
Bu yazışma ortamında bildirilere cevap veremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri değiştiremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri silemezsiniz
Bu yazışma ortamında anketlerde oy kullanamazsınız
Tüm saatler GMT +2 Saat  
2. sayfa (Toplam 2 sayfa)  

  
  
 Cevap Gönder  
Yeni Sayfa 2