Ana Sayfa
DİLİMİZİ KORUYALIM, ONA SAHİP ÇIKALIM
TÜRK DİLİ SEVDALILARININ BULUŞMA YERİ
Cevap Gönder
itibary ile mi? itibari ile mi?
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 25 Nis 2008
Bildiriler: 3
Alıntıyla Cevap Gönder
Merhaba,

28.04.2008 tarihi itibary ile ... my?
yoksa ... tarihi itibari ile ... my demeliyim?
Yardymlarynyzy bekliyorum.
Te?ekkür ederim.
Kullanıcı kimliğini göstersinand tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Site Sorumlusu

Kayıt: 29 Ekm 2004
Bildiriler: 1514
Şehir: Frankfurt
Alıntıyla Cevap Gönder
itibarıyla

Yıl sonu itibarıyla araba vergileri yükselmiştir.

Yıl sonundan başlayarak (geçerli olarak, beri ...) araba vergileri yükselmiştir.

_________________
BİRİMİZ HEPİMİZ, HEPİMİZ DİLİMİZ İÇİN. tm
Kullanıcı kimliğini gösterTahsin MELAN tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
itibarıyla
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 25 Nis 2008
Bildiriler: 3
Alıntıyla Cevap Gönder
Sayın Hocam,
"itibarıyla" şeklindeki yazımda sorun yok.
Ancak benim öğrenmeğe çalıştığım husus "ile" bağlacının ayrı yazılması durumunda ne olacağı.
İnternette, her iki örneğe de (itibarı ile-itibari ile) rastlanıyor.
Benim kulağıma ilk seçenek daha doğruymuş gibi geliyor.
Kullanıcı kimliğini göstersinand tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Site Sorumlusu

Kayıt: 29 Ekm 2004
Bildiriler: 1514
Şehir: Frankfurt
Alıntıyla Cevap Gönder
Sayın sinand, sorunuzu anladım. Aslında sorunuzun yanıtı içinde. Bu nedenle pek ayrıntıya girmemiştim.

Şimdi bunu açıklamak istiyorum. Ama biraz tersten olacak. Böylece benzeri durumlarda aynı yöntemden yararlanabilelim.

İle bağlacı ayrı yazımında her zaman "ile"dir. Bu ancak sözcüklere eklendiğinde ünlü uyumu gereğince "(y)-la" olur. Yani bunun "(y)-la" olması için eklendiği sözcüğün son harfinin kalın bir ünlü olması gerekir.

Sanırım ne demek istediğim anlaşılmıştır.

_________________
BİRİMİZ HEPİMİZ, HEPİMİZ DİLİMİZ İÇİN. tm
Kullanıcı kimliğini gösterTahsin MELAN tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Site Sorumlusu

Kayıt: 29 Ekm 2004
Bildiriler: 1514
Şehir: Frankfurt
Alıntıyla Cevap Gönder
küçücük bir sözcük olan ile hakkynda boyuna, cüssesine inat yazacak çok ?ey var. Daha önce bu konuda de?erli hocam Prof. Dr. Sayyn H. Zülfikar güzel bir de?erlemdirme yapmy?ty. Bunu payla?makta yarar görüyorum. Sanyrym söylenecekler yeterince söylenmi?.

Alıntı:
Ytibaryyla, dolayysyyla, tamamyyla, syrasyyla

Ykili imlâsy ve ikili söyleyi?i bulunan ve “bir durumdan sayylma” veya “bakymyndan” anlamlaryyla kullanylan itibaryyla sözünün, televizyonlarda konu?malaryny dinledi?imiz devlet adamlaryndan basyn mensuplaryna kadar, toplumumuzca genel olarak itibariyle biçiminde söylendi?ine tanyk oluyoruz. Sorun, bu sözün do?ru imlâsynyn ve söyleyi?inin ne oldu?udur. Ytibaryyla my, itibariyle mi? Bu konu ile ilgili olarak bir ba?ka soru, söz konusu kelimenin yazyly?y itibaryyla, okunu?u itibariyle midir?

Türk Dil Kurumunun çykarmy? oldu?u Türkçe Sözlük’te ve Ymlâ Kylavuzu’nda bu kelimenin imlâsy itibaryyla’dyr. Ali Püsküllüo?lu bu kelimeyi Yazym Kylavuzu’na itibariyle biçiminde almy?tyr. Nijat Özön’ün Yapy Kredi yayynlary içinde çykan Büyük Dil Kylavuzu adly çaly?masynda ve Dil Derne?inin Yazym Kylavuzu’nda itibariyle imlâsy benimsenmi?tir. Piyasadaki öteki kylavuzlaryn bazylary itibaryyla, bazylary da itibariyle imlâsyny tercih etmi?lerdir. Millî E?itim Bakanly?ynca yayymlanan Örneklerle Türkçe Sözlük adly eserde de itibariyle imlâsyna uyulmu?tur. Burada üzerinde durulmasy gereken bir husus bulunmaktadyr. Ayny yapydaki dolayysyyla, tamamyyla, tabiatyyla gibi örnekler yukaryda saydy?ymyz yazym (imlâ) kylavuzlarynda, sözlüklerde uyuma ba?ly olarak alynyrken, itibariyle biçimine gelince neden büyük ünlü uyumuna uyulmamy?tyr? Kanaatimce bu durum kelimenin itibarî, biçiminin esas alynmasyndan kaynaklanmy?tyr. Oysa itibarî kelimenin syfat ?eklidir ve buradaki î, iyelik de?il, nispet ekidir. Vasyta-sy-yla örne?inde oldu?u gibi bütün bu tür yapylarda ile edaty bir iyelik eki üzerine gelmektedir.

Ytibaryyla sözünde ile bir edattyr, kalypla?yp kelimeye ba?lanmy?tyr. Dilimizde ayny yapyda zarf olarak kullanylan dolayysyyla, tamamyyla, syrasyyla, tabiatyyla, yoluyla, aracyly?yyla, lâyykyyla, kanalyyla, hakkyyla, vasytasyyla gibi ba?ka sözlerde de ayny durum görülür. Yle’nin biti?ik yazyldy?y bu örneklerin imlâsynda Türkçenin büyük ses uyumu kuraly dikkate alynmy?tyr.

Konunun, son hecesi ince ünlü ta?yyan kelimelerle ilgili örnekleri ise ?unlardyr: Nedeniyle, ziyadesiyle, münasebetiyle, suretiyle, var kuvvetiyle, var gücüyle, gündüz gözüyle vb. Bu tür ince ünlü ta?yyan kelimelerle kurulan zarflaryn söyleyi? ve imlâ açysyndan herhangi bir sorunu yoktur.

Örneklere hâliyle kelimesini de eklemeliyiz. Ancak dikkat edilirse bu örnek hâlyyla de?il hâliyle imlâsyyla kullanylmaktadyr. Bu durum hâl kelimesinin ince syradan ek almasyndan kaynaklanmaktadyr.

Ytibar dilimize Arapçadan geçmi?tir. Türkçede kazandy?y anlamlar “güvenilir olma, de?erlilik, kazanylan saygy”dyr. Söz konusu kelime, dilimizin ses kurallaryna uymu?, ilk hecede kesmeli söylenen ayyn sesi (i’tibar) kaybolmu?, açylan bo?lu?u aslynda bulunmayan ve uzun telâffuz edilen i: sesi doldurmu?, kelimenin söyleni?i i:tibar biçimini almy?tyr.

Eskiden do?u dillerinden özellikle Arapçadan bir kelime girince onun syfaty ve zarfy da birlikte dile mal edilmi?tir. Bu örnekte de böyle olmu?tur. Ytibar isim, itibarî syfat, itibaren zarftyr. Her üç söz de bugün canlydyr ve kullanymdadyr. Bu örneklerde itibar kelimesine syfat ve zarf yapmak üzere getirilen eklerden biri nisbet eki î ve di?eri zarf yapan Arapça kökenli tenvin eki -en’dir. Ylk anda itibaryyla sözünün itibariyle söylenmesine söz konusu kelimelere getirilen yabancy eklerin ince okunu?u bir sebep olarak gösterilirse de, gerçekte bu kelimenin son sesinin ince okunmasy, ile edatyndan kaynaklanmaktadyr. Ytibar kelimesine bir iyelik eki getirilmi?, kelime itibar-y biçimini almy? ve onun üzerine de itibar- y - ile biçiminde ile edaty eklenmi?tir. Yki ünlü arasyna ise kurala göre y sesi girmi? ve bu ses bir önceki iyelik ekini inceltmi?tir. Bu arada vurgusuz kalan ile edatynyn i ünlüsü, söz konusu kelimenin biti?ik yazylmasynda konu?maya ba?ly olarak dü?mü? ve itibar- i - y- le biçimi elde edilmi?tir. Söyleyi? genel olarak itibariyle biçimindedir. Ancak dilciler ortaya çykan bu uyumsuzlu?u, büyük ses uyumuna ters dü?ü?ü gidermek için bu kurulu?taki bütün kelimeleri -haliyle dy?ynda- sözlüklere ve kylavuzlara uyuma uygun olan biçimleriyle almy?lar ve dolayysyyla, itibaryyla, tamamyyla gibi örneklerin ince olan son hecesi de kalyn ünlüye çevrilmi?tir.

Söyleyi?le yazyly? arasyndaki farklylyk ile edatynyn uyuma ba?lanmasy çabalaryndan kaynaklanmaktadyr. Bu konuda bir anket yapylacak olursa, söyleyi?in daha çok itibariyle, dolayysiyle, tamamiyle, syrasiyle biçiminde oldu?u görülecektir. Gülben Ergen’in ?arkysyndaki dolayysiyle söyleyi?i bunun için canly bir örnektir. Ancak yazynyn söyleyi?i etkiledi?ini hesaba katarsak, zamanla söyleyi?in de itibaryyla, dolayysyyla, syrasysyyla, tamamyyla olaca?yny tahmin edebiliriz.

_________________
BİRİMİZ HEPİMİZ, HEPİMİZ DİLİMİZ İÇİN. tm
Kullanıcı kimliğini gösterTahsin MELAN tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 06 Mar 2008
Bildiriler: 57
Şehir: Denizli
Alıntıyla Cevap Gönder
Arapça'nın bir tek nokta koyma ile değişen sözcüklerini kullanacağız diye zorlanmaya gerek yok. Bu söylem "Yıl sonu olarak...", "yıl sonunda.." gibi biçimlerde üstelik anlam kargaşası oluşmadan da kolaylıkla kurulabilir... Tahsin Beğ doğrusunu göstermiş yine de, ellerine sağlık...

_________________
Adem Süpçin


Eline,diline,beline YYE OL!
Kullanıcı kimliğini gösterErendiz tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderMSNM
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 25 Nis 2008
Bildiriler: 3
Alıntıyla Cevap Gönder
İşte şimdi anladım.
Teşekkür ederim, ellerinize sağlık.
Kullanıcı kimliğini göstersinand tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
itibary ile mi? itibari ile mi?
Bu yazışma ortamında yeni konular açamazsınız
Bu yazışma ortamında bildirilere cevap veremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri değiştiremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri silemezsiniz
Bu yazışma ortamında anketlerde oy kullanamazsınız
Tüm saatler GMT +2 Saat  
1. sayfa (Toplam 1 sayfa)  

  
  
 Cevap Gönder  
Yeni Sayfa 2