Ana Sayfa
DİLİMİZİ KORUYALIM, ONA SAHİP ÇIKALIM
TÜRK DİLİ SEVDALILARININ BULUŞMA YERİ
Cevap Gönder
Yahya Kemal Yyly Dolayysyyla...
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 19 Şub 2005
Bildiriler: 289
Şehir: Yarımca-Körfez/Kocaeli
Alıntıyla Cevap Gönder
Arkada?lar,


Biliniyordur, son ayyna yakla?an 2008 yyly, ‘Yahya Kemal Yyly’ydy. Ben de, ?air’i anma ba?lamynda kendimce bir yazy yazdyydym. Öte yandan, Yahya Kemal’le ilgili birkaç yazym daha var. Bunlary syrayla sizlere sunmak istiyorum. Sunuma, anaba?ly?ymy da belirleyen 25 Mart 2008 tarihli ilk yazyyla ba?layayaca?ym.

* * *
Yahya Kemal Yyly - “Velhâsyl O Rü’yâ Duruyor Yerli Yerinde!” (*)


Sanyyorum, önce Hilmi Yavuz duyurmu?tu, “2008, Yahya Kemal’in ölümünün 50. yyldönümü. Türkiye Yazarlar Birli?i Vakfy adyna ba?kan D. Mehmet Do?an, bir açyklama yapty ve bu münasebetle Kültür Bakanly?y’na ba?vuruda bulunarak 2008 yylynyn ‘Yahya Kemal Yyly’ ilan edilmesini istedi?ini açyklady” diye…

Yavuz’un Zaman’daki yazysy geçen Kasym’yn ba?laryndaydy; yylyn ikinci günü de tek tip bir haber dü?tü basyna:

“2008, ‘Yahya Kemal Beyatly yyly’ ilan edildi

Kültür ve Turizm Bakanly?y, Yahya Kemal Beyatly’nyn ölümünün 50′nci yyldönümünü ‘anma yyly’ olarak belirledi.

Anma yyly çerçevesinden ?airin bestelenmi? ?iirleri CD formatynda yayynlanacak. Ayryca ?airin ?iirlerinden yeni besteler yaptyrylacak.

Yahya Kemal Beyatly’nyn eserlerinin prestij kitaplar olarak basylmasy da projeler arasynda yer alyyor.

Fazyl Say’a beste teklifi

Kültür Bakany Ertu?rul Günay’yn, Yahya Kemal’in bir ?iirini bestelemesi için son günlerde hükümete yönelik ele?tirileriyle gündemde yer alan Fazyl Say’a da teklifte bulundu?u bildirildi.

Yine çaly?malar çerçevesinde, ?airin ya?ady?y mekânlara plaket konulmasy da planlanyyor.”

Haber CNN kaynaklyydy.

Ba?ka haberler, yazylar da vardy ku?kusuz; ama ben pek göremiyordum. Ne bileyim, eskilerin, ‘fikr-i ta’kib’ (fikr-i takip/fikri takip) dedikleri, yani, ‘bir konuyu, bir i?i sona erdirme; bir i?in ardyny byrakmama’ anlamyna gelen bir sözü vardyr… O zamanlar teve meve yok, onun için de kullanyldy?y alan daha çok basyndy… Diyece?im, i?i haber olanlarda fikri takip olsa, benim gözüme de bir ?eyler çalynacakty.

Bu Yahya Kemal Yyly konusunda asyl asyl nerede hiçbir ize rastlamyyordum, dersiniz? Kültür ve Turizm Bakanly?y’nyn genela? yerinde! Benim göremeyece?im bir kö?eye konmu?sa o ba?ka… Bu olasyly?y da not edeyim. Ama, bu etkinli?in hemen göze çarpacak bir yerde duyurulmasy gerekmez mi Bakanlyk’yn sayfalarynda?

Bu durumda üç olasylyk geliyordu aklyma: ya dedi?im gibi, Bakanlyk, henüz konunun önemine uygun bir duyuruda bulunmu? de?ildi ya Sayyn Yavuz’un yazysy da CNN’in geçti?i haber de dayanaksyzdy ya da “daha önümüzde en azyndan on iki ay var” denip, i? a?yrdan alynyyordu…

Ben böyle dü?ünürken, Do?an Hyzlan, 13 ?ubat günü, Hürriyet’teki kö?esinden sesleniverdi: “2008-Yahya Kemal Beyatly Yyly”.

Sayyn Hyzlan, “1 Kasym 2008, Yahya Kemal Beyatly’nyn aramyzdan ayryly?ynyn 50. yyldönümünde, bir sempozyum düzenlenecek. Sempozyuma katylma ça?rysynda Yahya Kemal Beyatly’nyn bir foto?rafy ve altynda, ‘Velhâsyl o rü’yâ duruyor yerli yerinde’ mysray yer almakta” dedikten sonra, ‘Bir Medeniyeti Yorumlamak-Yahya Kemal Beyatly’ ba?lykly sempozyum konusunda bilgi de veren ça?ry mektubundan ?u satyrlary aktaryyordu:

“1 Kasym 2008 tarihi büyük ?air ve fikir adamy Yahya Kemal Beyatly’nyn vefatynyn 50. yyldönümüdür. Bilindi?i gibi T.C. Kültür ve Turizm Bakanly?y 2008 yylyny Yahya Kemal Yyly ilan etmi?tir.

Bu anlamly yyldönümünde, ?airimizin bütün eserlerini Türk okuyucusuna kazandyran Ystanbul Fetih Cemiyeti-Yahya Kemal Enstitüsü ile T.C. Kültür ve Turizm Bakanly?y, Ystanbul Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi, Bo?aziçi Üniversitesi ve Ystanbul Kültür Üniversitesi tarafyndan, Ystanbul’da ‘Bir Medeniyeti Yorumlamak-Yahya Kemal Beyatly’ ba?lykly bir sempozyum 3-7 Kasym 2008 tarihlerinde düzenlenecektir. Be? gün sürecek sempozyum her gün bir ba?ka üniversitede gerçekle?ecektir.

Düzenleme kurulu tarafyndan kabul edilen bildirilerin her türlü yayyn hakky Ystanbul Fetih Cemiyeti-Yahya Kemal Enstitüsü ve T.C. Kültür ve Turizm Bakanly?y’na ait olacaktyr.”

Bunun ardyndan, Bilkent Üniversitesi’nin 21 Mart Dünya ?iir Günü etkinli?i çerçevesinde düzenledi?i anma geldi. Üniversite, 21 martlarda düzenleyegeldi?i kutlamalaryn bu yylkini, ölümünün 50. yyldönümü dolayysyyla Yahya Kemal’e ayyrmy?ty.

Son olarak da dün Üsküdar Belediyesi’nden bir haber: Yahya Kemal, Belediye’nin Ba?larba?y Kültür Merkezi’nde 21 Mart ak?amy düzenledi?i gecede anylmy?ty. Bu arada, ?air’in ?iirleri üzerine yapylmy? ?arkylardan olu?an bir konser de verilmi?ti. Ve geceye katylanlara Üsküdar Belediyesi’nce yayymlanan ‘Yahya Kemal’in Ystanbulu’ adly kitap arma?an edilmi?ti.
*
Sayyn Yavuz’un, yukaryya alynty yapty?ym “‘Yahya Kemal Yyly’ ve Anylar” ba?lykly yazysynda anlatty?y anysy ?uydu:

“Yahya Kemal, 1 Kasym 1958 günü öldü. O tarihte ben, Vatan gazetesinde muhabir olarak çaly?yyordum. 3 Kasym günü düzenlenecek cenaze törenini izleme görevini, Ystihbarat ?efimiz rahmetli Kemal Aydar bana verdi. 2 Kasym günkü Vatan gazetesinde ise ölüm haberi, birinci sayfadan 4 sütun üzerine, ‘Büyük ?air Yahya Kemal Beyatly dün vefat etti’ ba?ly?yyla verildi. Buna ‘haber’den çok, ‘haber-yorum’ demek daha do?ru olur! Çünkü yazy i?leri, bu görevi, o yyllarda ö?retmenli?inin yany syra Vatan’da ar?iv sorumlusu olarak çaly?an rahmetli Tahir Alangu’ya vermi?ti. 2 Kasym 1958 tarihli Vatan gazetesi ?imdi önümde duruyor; - saklamy?ym o günkü gazeteyi, Alangu’nun ‘haber-yorum’u ?öyle ba?lyyor:

‘Türk edebiyatynyn en önemli ?airlerinden Yahya Kemal Beyatly, dün saat 10.22′de, tedavi görmekte oldu?u Cerrahpa?a Hastanesi’nde hayata gözlerini yummu?tur.

Beyatly’nyn ölümü edebiyat âlemimiz için oldu?u kadar, seçkin bir hem?ehrisi bulundu?u Ystanbul için de büyük bir kayyptyr.

Bin yyllyk Türk ?iirine yön veren belli ba?ly birkaç ki?iden biri olan Yahya Kemal’in ?iiri her ne kadar bir geçmi? özlemi içinde ve bugünkü ?iir tutumundan ayry bir yönde geli?mi?se de, mysralaryna yerle?tirdi?i üstün bir zevk, kolay kolay anla?ylmaz bir i?çilik ve zengin bir do?u-baty kültürüyle, de?eri hiçbir zaman inkâr edilmeyecek bir sa?lamly?a eri?mi?tir.’

‘Haber-yorum’, bu kadar de?il elbet; Alangu, Yahya Kemal’in ?iirini oldukça uzun bir yazyyla dile getiriyor.

Dikkat edildiyse, Alangu’nun bu ‘haber-yorum’unda, Yahya Kemal’in ?iiri, ‘geçmi? özlemi içinde’ bir ?iir olarak niteleniyor; bu sözlerin ba?yna getirilen ‘her ne kadar’ ibaresi, Yahya Kemal’i aklama amacyny ta?ysa da, ‘geçmi? özlemi içinde olmak’, Üstad’a yönelik bir ele?tiri anlamyna geliyor. Yahya Kemal için standart bir ele?tiridir bu: ‘Geçmi? özlemi içinde olmak!’ Aslynda bununla, örtük bir biçimde Yahya Kemal’in Osmanlycy oldu?u, dahasy Cumhuriyet kar?yty oldu?u ima edilmeye çaly?ylyr; yoksa, ‘masum’ bir nostalji niçin ele?tiri konusu yapylsyn, öyle de?il mi?

1958 tarihli bir ölüm haberinde bile Yahya Kemal’i rahat byrakmamak! Üstad’y 2008′de nasyl anaca?yz acaba?”

Hilmi Yavuz’un anysy burada bitiyor. Ya, i?te böyle…
*
Yazy daha da uzamadan bir any da benden:

Yyl 1951… Tokat’ta Gazi Osman Pa?a Lisesi’ndeyim… Edebiyat ö?retmenimiz Ylhan Ba?göz. O tarihlerde her okulda yapylyr myydy, bilmiyorum, bizim lisede synyflar da iftihara de?er görülürdü; i?te o yyl bizim synyf bu onura eri?mi?, bunu belli eden Bayra?ymyz’y dersanemizin kapysyna ta?ymy?ty. Ba?göz Hoca, -sanyrym synyf ö?retmenimizdi de- bu ba?arynyn bir ba?ka ödülü olarak synyfymyzdan be? kadar arkada?y Ystanbul’a Yahya Kemal’i ziyarete götürdü. Ben gidenler arasynda de?ildim; arkada?lar, sürekli olarak kaldy?y Park Oteli’ndeki ziyaretlerinden, ?air’in, synyfymyz için imzalady?y büyük boy bir foto?rafyyla dömü?lerdi. Onu çerçeveletip karatahtamyzyn üzerine, Atatürk foto?rafynyn hemen altyna asmy?tyk.

Bilmeyen çykar, diye söyleyeyim, de?erli hocam Sayyn Ba?göz, 1953′te, o dönemde TCK’nin solcularyn hapse dü?mesine dayanak olan ünlü 141. maddesine aykyrylyktan dolayy tutuklanyp iki yyl hapis yatacakty. Ylhan Ba?göz, daha sonra, bir halkbilim (folklor) ara?tyrmacysy ve yazar olarak tanynmasyny sa?layan halkbilim alanyndaki akademik çaly?malara yönelecek, üniversitelerde hocalyk yapacak, profesörlü?e dek yükselecektir.
*
Hilmi Yavuz ne diyordu? “Üstad’y 2008′de nasyl anaca?yz acaba?” Onu bilmem; benim bildi?im, Kültür ve Turizm Bakanly?y’nyn genela? yerinde 25 Mart 2008 günü de Yahya Kemal Yyly konusunda herhangi bir iz görememi? oldu?um. Bu arada, yukarylarda sözünü etti?im üç olasylyk da aklymy kurcalayyp duruyor hâlâ. Ve yineliyorum, arady?ym ?ey bir kö?eye syky?my? olabilir… Gören-bilen varsa beri gelsin; ?imdiden özür diliyorum…

Ve, ‘Bir Medeniyeti Yorumlamak-Yahya Kemal Beyatly’ ba?lykly sempozyumun ça?rysyna Üstat’yn dizeleriyle yanyt vermek istiyorum:

GEÇMY? YAZ

Rü’yâ gibi bir yazdy. Yarattyn hevesinle,
Her ânyny, her rengini, her ?i’rini hazdan.
Hâlâ doludur bahçeler en tatly sesinle!
Bir gün, bir uzak hâtyra özlersen o yazdan

Körfez’deki dalgyn suya bir bak, göreceksin:
Geçmi? gecelerden biri durmakta derinde;
Mehtâb… iri güller… ve senin en güzel aksin…
Velhâsyl o rü’yâ duruyor yerli yerinde!


________________
* Kaynak: www.ilgilik.net

_________________
İnal Karagözoğlu
Kullanıcı kimliğini gösterİnal Karagözoğlu tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Mâhurdan Gazel...
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 19 Şub 2005
Bildiriler: 289
Şehir: Yarımca-Körfez/Kocaeli
Alıntıyla Cevap Gönder
Arkada?lar,


‘Yahya Kemal Yyly’ dolayysyyla sunaca?ym ikinci yazym ‘Mâhurdan Gazel...’ ba?ly?yny ta?yyor. Tarihi 23 Haziran 2007*:

«?iirleri en çok bestelenmi? ?airimiz kimdir, diye sorulsa, akla ilk gelen ad Yahya Kemal olur. Müzikle yo?rulmu? pek çok ?iirinin bestelenmi? olmasy bo?una de?il... Benim bildi?im, hemen hepsi de Münir Nurettin’ce yapylmy? besteler... Yahya Kemal, yary ça?da?y sayylan Münir Nurettin’in, ?iirlerine giydirdi?i o na?melerin ne kadaryny duyabilmi?tir, hep merak ederim.

Ve Münir Nurettin, Mâhurdan Gazel’i bestelememi?. Adyndaki makamda kendi içmüzi?iyle ya?asyn, istemi? olabilir mi?

Ben, Mâhurdan Gazel ?iiri için bir bakayym, dedim, -sanyrym, bencileyin gereksiz (!) ayryntylara takylan kimileri de ara?tyrmy?tyr- ?air’in bence müzikle en yo?un biçimde örtü?en bu ?iiri kaynaklarda pek yer almyyor; örne?in, en kolay ula?ylan genela?da ?iirin ba?ly?yyla ararsanyz, bugün için 3 bin 290 sonuç var. Beyt-i musarra niteli?indeki matla beytiyle ararsanyz syfyr sonuçla kar?yla?yyorsunuz; maktasyyla ararsanyz da sonuç syfyr! Mahlas beytiyle? O da syfyr!... Ylk dize için ise dört sonuç var; son dizeye göre de be?... Bu sayylar, 2008 Yahya Kemal yyly olarak ilan edilmezden önce, örne?in geçen yylyn ortalarynda ikiydi; ?iirin adyna göre de 48... Bu gazelin ?ah beyti hangisidir, karar veremedi?im için bu yönden bir arama yapmadym; ama adym gibi eminim, aramayy hangi beyitle yaparsam yapayym syfyr sonuçla kar?yla?yrdym. Durum hiç de iç açycy de?il!

Ve diyelim, ö?renme iste?inizi engelleyemediniz, “Yahya Kemal, Münir Nurettin’in bu bestelerinden hangilerini dinlemi?” diye bir ara?tyrma yapmaya kalkacaksynyz, hemen söyleyeyim, yol yakynken cayyn bu i?ten; sonucun syfyr olaca?yndan da adym gibi eminim.

*
Artyk pek oyalanmadan, Eski ?iirin Rüzgâryyle’den (1962)¹ Mâhurdan Gazel’i okuyalym, ne dersiniz?

Gördüm ol meh dû?una bir ?al atyp Lâhûr’dan
Gül yanaklar üstüne ya?mak tutunmu? nûrdan

Nerdübanlar bû?i?-i nermîn-i dâmâniyle mest
Yndi bin i?veyle bir kâ?âne-i fa?fûrdan

Atlady dâmen tutup üç çifte bir zevrakçeye
Geçti sandym mâh-y nev âyine-i billûrdan


Halk-y Sâ’dâbad iki sâhil boyunca fevc fevc
Vâde-i te?rîfine alky? tutarken dûrdan


Cedvel-i Sîm’in kenaryndan bu âvâzyn Kemâl
Koptu bir fevvâre-i zerrîn gibi mâhûrdan

* * *
Müzi?imize duydu?um ilgiden, sevgiden olacak, ba?ymdan büyük bir i?e kalky?tym, Mâhurdan Gazel’in bir açyklamasyny yapayym, dedim, ardyndan da, hiç olmayacak bir i?e giri?ip onun üzerine bir ?iir denemesi yazdym. Syrayla sunuyorum:

Açyklama

O ay yüzlüyü, omzuna lâhuri bir ?al atmy?, gül gibi yanaklaryny paryltyly bir ya?makla örtmü? olarak gördüm; sanki sedefsi bir syrçadan yapylmy? bir saraydan bin bir nazla iner gibiydi... Ve sarayyn merdivenleri, eteklerinin yumu?ak öpü?leriyle kendinden geçmi?ti.

Sonra bu güzel, eteklerini tutarak üç çifte bir kayy?a atlady; o an, sanki yeni do?mu? bir ay kristal bir aynadan geçip gidiyordu...

O güzeli ta?yyan üç çifte kayyk Kâ?ythane'ye yakla?ty?ynda, bütün çevre halky akyn akyn iki kyyy boyunca toplanmy?, bu ay yüzlünün geli?ini uzaktan alky?lyyordu.

Ey Kemal, gümü?e benzeyen Haliç’in kyyysyndan kopup gelen bu sesleni?lerin, çevresine mâhur makamynda sular saçan altyndan fyskiye gibi!...

Deneme

Gördüm o ay yüzlüyü,
Bir ?al atmy? omzuna, lâhuri;
Örtülü gül yanaklar
Bir ya?makla;
Ya?mak paryltyly...

Ve i?te indi,
Bin bir nazla
Bir saraydan...

Saray, sanki sedefsi syrçadan,
Sanki merdivenleri kendinden geçmi?
Öpü?üyleriyle eteklerinin...
Öpü?ler yumu?ak.

Y?te,
?imdi de,
Eteklerini tutup da
Atlarken üç çifte sandala,
Y?te o an,
Yeni do?mu? bir ay gibiydi
Ve
Geçiyordu sanki
Billûr bir aynadan...

Kâ?ythane’nin bütün halky
Akyn akyndy;
Gelip toplanmy?ty
Yki kyyy boyunca;
Alky?lyyordu uzaktan
Geli?ini
O ay yüzlünün...

Ey Kemal,
Senin bu sesleni?lerin,
-Kopup gelen
Gümü? renkli Haliç’ten-
Sanki
Altyn bir fyskiye
Ve saçyyor sulary
Mâhur makamyndan...


_________________
Anlamlar ²:
- meh: (= mah) Far. Gökteki ay.
- dû?: Far. Omuz.
- Lâhûr: > Lahor (Pakistan’yn Lahor kenti. [?air, Lahor'da yapylan ve ‘lahurî’ de denen bir tür ?aldan, ‘Lahor ?aly’ndan söz ediyor]).
- nerdüban: (< nerd-bân) Far. Merdiven.
- bûsi?: Far. ?apyrtyly öpü?.
- nûr: Ar. Aydynlyk, parylty, parlaklyk, y?yk.
- nermin: Far. Yumu?ak.
- dâmân: Far. Etek.
- mest: Far. Sarho?; akly ba?ynda olmayan; kendinden geçercesine haz duyan.
- i?ve: Far. Naz, eda.
- kâ?âne: Far. Camly oda; syrça saray.
- fa?fûr: Far. Yary saydam Çin porseleni (Ar. Çin imparatoru).³
- dâmen: Far. Etek.
- üç çifte: Üç çift kürekle hareket ettirilen (10,50 m boyunda) kayyk.
- zevrak: Ar. Kayyk, sandal.
- zevrakçe: Far. Küçük kayyk, küçük sandal.
- mâh: Far. Gökteki ay.
- nev: Far. Yeni.
- âyine: Far. Ayna.
- billûr: Ar. (Fr.) Kristal.
- Sa’dâbâd: (Ystanbul’da) Haliç'in bitim yerinden ba?layarak Kâ?ythane Deresi boyunca uzanan alany kapsayan tarihsel alan.
- sâhil: Ar. Kyyy.
- fevc fevc: (> fevç fevç) Ar. Akyn akyn (fevç: insan kalabaly?y).
- vâde: Ar. Bir i? için önceden belli edilen zaman.
- te?rîf: Ar. Gelmesiyle bir yeri onurlandyrma.
- dûr: Far. Uzak.
- cedvel: Ar. Su kanaly.
- sîm: Far. Gümü?.
- Cedvel-i Sîm: (?air’in anlatmak istedi?i) Haliç (Ystanbul).
- âvâz: Far. Ses (özellikle insan sesi).
- fevvâre: Ar. Fyskyye, su fy?kyrtan ?ey.
- zerrîn: Far. Altyndan (altyndan yapylmy?).
- mâhûr: Far. Türk müzi?inde bir makam (Ar. içki meclisi, meyhane; Far. ?arap içen).

Notlar:
¹ http://www.nadirkitap.com/eski-siirin-ruzgariyle-kitap8138.html (Ayryca http://www.poetikhars.com/wiki/index.php?wiki=Gazel ’den de yararlandym. YK)

² Sözcüklerin yazymynda, uzun okunan ünlülerde de düzeltme imi (^) kullanylarak bu ?iirin yazyldy?y dönemin noktalama anlayy?yna uygunluk sa?lanmaya çaly?ylmy?tyr.

³ Porselen, ortaça? Ytalyancasyndaki porcella sözcü?ünden geliyor. Porcella, istiridye kabu?unun iç yüzeyini kaplayan sedefin beyaz/parlak kyvrymlaryny tanymlyyordu.»



* Kaynak: www.ilgilik.net


En son İnal Karagözoğlu tarafından Prş Ksm27, 2008 14:01 tarihinde değiştirildi, toplamda 1 kere değiştirildi.

_________________
İnal Karagözoğlu
Kullanıcı kimliğini gösterİnal Karagözoğlu tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
1920'lerden Gelen Bir Ho? Seda
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 19 Şub 2005
Bildiriler: 289
Şehir: Yarımca-Körfez/Kocaeli
Alıntıyla Cevap Gönder
Arkada?lar,


‘Yahya Kemal Yyly’ dolayysyyla sunaca?ym üçüncü yazym 13 Aralyk 2007 tarihli. Altba?ly?y, ‘Nazar, Leyla ve Denizkyzy...’'* Buyrun:

«‘Mâhurdan Gazel...’ ba?lykly yazymda belirtmi?tim: ?iirleri en çok bestelenmi? ?airimiz kimdir, diye sorulsa, akla ilk gelecek ad Yahya Kemal’dir. Yinelersem, onun pek çok ?iirinin bestelenmi? olmasy bo?una de?il: müzikle yo?rulmu? ?iirleri besteciler için esin kayna?y niteli?inde... Ço?u da Münir Nurettin’in müzi?iyle kucaklanmy?...

O yazymda ?unu da söylemi?tim: Yahya Kemal, Münir Nurettin’in, ?iirlerine giydirdi?i o na?melerin ne kadaryny duyabilmi?tir? Bu sorunun yanyty yok. Ya da var: ?air’in ruhu hepsini duymakta...

Merak etti?im bir ?ey de, Yahya Kemal’in ilk bestelenen ?iiriydi. Kim bestelemi?? Seslendirenlerin ba?ynda kim geliyor?

Bu sorularyn yanytyny -eksik kalan birkaç yany dy?ynda- geç de olsa aldym. O yanytlara nasyl ula?tym, kysaca anlatayym:

Ylk ate?i de?erli dostum Sefa Borteçen yakty. Bir gün, her zaman yapty?ymyz gibi ?uradan buradan söyle?irken, söz müzi?imizden açyldy; Sefa Bey, ezgisini de myryldanarak, çocukluk yyllaryndan ?öyle böyle anymsady?y bir ?arkydan söz etti. Ezgisini de sözlerini de çykarmakta zorlanyyordu: “Gece Leyla’yy ayyn on dördü, / Koyda tenhada yykanyrken gördü.” Yoksa, “... on dördü, / Koyda yykanyrken tenhada gördü” müydü? Biliyor muydum? Hayyr, duymamy?tym. Arkada?ym üsteliyordu, ama bilmiyordum i?te... Makamyny ?öyle böyle çykarabilmi?tim o kadar: kürdilihicazkâr ya da nihavent (!). Algylayabildi?im tat, i?te hiç olmayacak böyle bir ?eydi. Bir ezgi için ‘kürdilihicazkâr ya da nihavent’ demek saçmaly?yny ya?yyordum. “Yorma kendini a?abey” dedim, “ara?tyryp bulurum sana.” Vakit geç olmu?tu; Sefa Bey, bir ?arkyyy anymsayamayy?ynyn üzüntüsünü ak?amyn görünmeyen karanly?yna gizleyerek gitti.

* * *
Aryyorum... Derken, rahmetli Duygu Asena’nyn ‘Denizkyzy Eftelya’ yazysy... ’98’in 14 Kasymy’nda Milliyet’te yazmy?. Asena’nyn yazysy deniz fenerim oluyor. Ve ‘Kadyköylü’ye ula?yyorum: Deniz Kyzy Eftalya okumu?. 1998 yylynda Kalan Müzik’in çykardy?y CD’deki yirmi iki parçanyn arasynda Kemal Niyazi’nin (Seyhun) ‘Leyla’sy ‘Nazar’ adly parça da var; bu segâh fanteziye esin veren dizeler ise Yahya Kemal’in... Yyl, en geç 1928. Ve ?air’in bestelenen ilk ?iiri bu olsa gerek:

Nazar

Gece Leyla’yy ayyn on dördü,
Koyda tenha yykanyrken gördü.

“Kyz, vücudun ne güzel böyle açyk
Kyz yakyndan göreyim sahile çyk!”

Bakyndy etrafyna ürkek ürkek,
Dedi “Tenhada bu ses n’olsa gerek?”

“Kyz, vücudun sary güller gibi ter;
Çyk sudan, kendini üryan göster!”

Aranyrken ayyn ölgün sesini,
So?uk ay öptü beyaz ensesini.

Sardy her uzvunu bir ince syzy;
Bu öpü? gül gibi soldurdu kyzy.

Soldu, günden güne sessiz soldu;
Dediler hep “Kyza bir hal oldu.”

Ta içindendi gelen hyçkyry?y;
Kalbinin vardy derin bir kyry?y.

Bakty bir ses duyuyormu? gibi lal;
Yatty aylarca devam etti bu hal.

Sindi simasyna ak?amyn hüznü;
Böyle yastykta görenler yüzünü,

Avuturlarken uzun sözlerle,
O susup bakty derin gözlerle.

Evi rüzgâr gibi bir syr gezdi,
Herkes endi?eli bir ?ey sezdi.

Bir sabah söyledi son sözlerini,
Yumdu dünyaya ela gözleri.

Koptu evden acy bir vaveyla,
Odalar inledi “Leyla, Leyla!”

Geldi köy kyzlary, el ba?ladylar,
Diz çöküp a?ladylar, a?ladylar...

Nice günler bu ?eametli ölüm
Oldu herkese gizli bir dü?üm.

Nice günler bakarken dalgalara,
Dediler “U?rady Leyla, nazara.”

Bu dizelere ses veren bir bestecimiz de Mehmet Fahri Kopuz. Kopuz’un bir nihavent fantezi ?arky biçiminde besteledi?i bu yapyta ili?kin doyurucu bilgi bulamadym.

Yçimde bu sonuca varan ilk merak ate?ini yakan de?erli dostum Sefa Borteçen’e te?ekkür ediyorum.


____________
tenha: Far. Yalnyz, tek (tek ba?yna).
ter: Far. Taze.»



* Kaynak: www.ilgilik.net

_________________
İnal Karagözoğlu
Kullanıcı kimliğini gösterİnal Karagözoğlu tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Özgür Sanat, Özgür Ele?tiri
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 19 Şub 2005
Bildiriler: 289
Şehir: Yarımca-Körfez/Kocaeli
Alıntıyla Cevap Gönder
Arkada?lar,


Bu sunaca?ym yazy, “1920’lerden Gelen O Ho? Seda Dolayysyyla” üstba?ly?yny ta?yyor. Bundan önceki yazymyn devamy niteli?inde olan ‘Özgür Sanat, Özgür Ele?tiri’, 23 Aralyk 2007 tarihli.


«Ynsano?lu ?a?ylasy varlyk: hem haklaryndan, özgürlüklerinden olmak istemez hem de ba?kalarynyn bu de?erlerini onlaryn ellerinden almaktan geri durmaz. Örne?in, haklary/özgürlükleri kysytlayan türlü türlü yönetim biçimini dü?ünüp ortaya koyan, bunlary uygulayan da hep insano?lu. Tek elden yönetimden bütüncülüne dek... Ynsanly?yn bugün ula?my? oldu?u ‘elerki’ (demokrasi) dedi?imiz ‘halkyn egemenli?i temeline dayanan’ yönetimlerde bile nice dayatmalar, baskylar ya?anyyor. Tepemizdeki bir olumsuz etmen ise, bugün geldi?i a?amada demokrasileri de yönlendiren anamalcy düzen.

Baskylardan/dayatmalardan, önce sanat, dolayysyyla sanatçy etkileniyor. Oysa, Prof. Dr. Af?ar Timuçin’in dedi?i gibi, “Yaraty, gerçekle?tirilmi? fikirdir ve ne kadar aydynlyksa nesnesine o kadar uyarlydyr.” Yaraty, sanatçynyn ortaya koydu?u ?eyleri de kapsady?yna göre, dayatma/basky -ölçüsü ne olursa olsun-, dü?ünceyi (fikri) karartacak/kysytlayacak/olumsuz yönde etkileyecektir. Bu durumda, sanat ürününün (yapytyn), nesnesine uyarly?yndan (uygunlu?undan) söz edilebilir mi?

Öte yandan, sanatçy baskydan/dayatmadan nasyl etkileniyorsa, ele?tirmen de öyle etkilenecektir böyle ortamlarda. Ve ben, örne?in, ülkemizde sanat ele?tirmenlerinin pek az olu?unu buna ba?lyyorum.

Dayatmacy/baskycy yönetimlerin, hele de bütüncül (totaliter) yönetimlerin sanatçylary nasyl tutsak edebilece?ine ili?kin çarpycy bir örnek vermek istiyorum.

Ylk kez ‘www.edebiyatturk.net’ adresinde yayymlanan sitede kar?yla?ty?ym bir Azeri ?air var: Samed Vurgun. 1906-1956 yyllary arasynda ya?amy?; Sovyet dönemi Azerbaycany’nyn tanynmy? ?airlerinden... Bu güçlü ?airin önemli bir özelli?i, Sovyetler Birli?i’nin yönetim düzeninin tanytycysy/savunucusu olmasy. Bunu bir görev edinmi? de denebilir; bu durum, ‘rejim propagandisti’ syfatyny kazanmasyny sa?lamy?.

Vurgun’un bir özelli?i daha var: ?iirlerinde pek çok ?airin adyny anmy?tyr. Kimilerine olumlu, kimilerine de olumsuz baky? açysyyla... Bu yakla?ym biçimi, hem Samed Vurgun’un sanat anlayy?yny hem de ona niye ‘rejim propagandisti’ dendi?ini ortaya koyuyor.

Vurgun’un olumsuz bir baky?la söz etti?i ?airlerden biri de Yahya Kemal... Niye? Söyleyeyim: Yahya Kemal ‘Nazar’ (Leyla) ?iirinde ne diyordu? Gece Leyla’yy ayyn on dördü, / Koyda tenha yykanyrken gördü. / “Kyz, vücudun ne güzel böyle açyk / Kyz yakyndan göreyim sahile çyk!” / ..... / “Kyz, vücudun sary güller gibi ter; / Çyk sudan, kendini üryan göster!” Y?te bu dizeler, proletarya yazynynyn, cinselli?i/kösnül (?ehevi, erotik) konulary dy?lama ilkesine ters geliyordu. Dolayysyla Vurgun, Yahya Kemal’i ?u dizelerle yeriyor: Kamal soyundurdu Leylâ’ny çylpag, / Çyhardy sahile, ay y?y?yna; / Bahdy döne-döne hezzler alarag, / Açyg bir bedenin yara?y?yna.

Bu dizeler yetmiyor: Yazyg ki Leylâ’ny tutan setelcem / Gyzcy?yn ganyna i?ledi birden, / Heyaty terk etdi o taleyi kem, / ?air ilham aldy bu facieden... Bunlar da, Yahya Kemal’in o ?iirindeki ..... / Soldu, günden güne sessiz soldu; / Dediler hep “Kyza bir hal oldu.” / ..... / Evi rüzgâr gibi bir syr gezdi, / Herkes endi?eli bir ?ey sezdi. / Bir sabah söyledi son sözlerini, / Yumdu dünyaya ela gözleri. / ..... dizelerini yorumlamasy... Oysa, ayny Samed Vurgun, ‘Ynce Hanym’ ?iirinde,
“Ynce Hanym çok gysganyr bizim yaman nezerlerden,
Goynundaki ipek sapa göz moncu?u tahyr herden.
Ynce Hanym çoh güvenir özündeki gözelliye,
Seher çyhyr yuvasyndan ‘Gözellikde menem!’ deye
O bir bahar havasydyr, tez deyi?en hallary var;
Yana?ynda go?a-go?a, kiçik-kiçik hallary var.
Dodaglary çoh incedir, di?leri var mercan kimi;
O sallanar, sy?allanar canlar alan bir can kimi...
Gyzyl durna bahy?lary süzüldükce humar-humar,
Ovcularyn üreyinde yeller esib, tufan gopar...
...
Yol üstünde duran gencler bu dilbere bahar geçer
Gyzyn oynag bahy?lary ?im?ek kimi çahar, keçer”
demi?ti.

*
Bence, sanatçynyn ortaya koydu?u yapyta, yalnyzca ve yalnyzca sanatsal de?eri açysyndan bakmaly. Ben, öteden beri, bu görü?ümden ödün vermemi?, örne?in, ?airlerimizden Fuzuli’ye de, Nef’i’ye, Mehmet Akif’e, Tevfik Fikret’e, Necip Fazyl’a, Yahya Kemal’e, Nâzym’a, Orhan Veli’ye, Attila Ylhan’a, ...’e de hep bu gözle bakmy?ymdyr. Ve pek do?al, Samed Vurgun’a da öyle bakyyorum...»

_________________
İnal Karagözoğlu
Kullanıcı kimliğini gösterİnal Karagözoğlu tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Sanatçy Ölmeyegörsün...
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 19 Şub 2005
Bildiriler: 289
Şehir: Yarımca-Körfez/Kocaeli
Alıntıyla Cevap Gönder
Arkada?lar,


Bu yazymyn hemen hemen tamamyny, Özdemir Asaf’yn bir yazysy olu?turuyor. ?air’in bu yazysy, bir aile yakynymyz olan kyzyndan geçen ekimde aldy?ym epostayla geldi. Yazymy, ‘Da?larca’nyn Ardyndan’ üstba?ly?yyla hazyrlamy?tym*. Sunuyorum:


«Yyl 2008... Bir ozanymyz daha sonsuzlu?a kaydy: 20 Ekim günü Fazyl Hüsnü Da?larca'yy u?urladyk. O âleme 1981’de giden Özdemir Asaf, bu gidi?lere ili?kin dü?üncelerini bir denemeyle¹ dile getirmi?ti:

“Yahya Kemal’in de ölümünden sonra o önceden bildi?imiz ayaklanma oldu. Toplumca buna aly?tyk artyk. Bir sanatçy ölmeyegörsün. Ardyndan bir sürü dost, bir sürü hayran, açyk denizlerde ilerleyen gemilerin izini kollayan balyklar gibi, ?öhretlerin ölümü üzerine aya?a kalkyyorlar. Bu arada, asyl söz sahibi olanlaryn sesi zor i?itiliyor.

Bunu nesil kavgasyna yöneltenler mi istersiniz, sanatçyyy da?laryn, denizlerin yerine koymaya yeltenenler mi ararsynyz. Çay içtik, kahve içtik, onunla üç defa selamla?tyk. Bir gün bana nasylsyn dedi. Sonra onu bir daha görmedim. Gösteri?ten hiç ho?lanmazdy. Yalnyzly?y severdi. Baty kültürünü mezcetmi?ti. Ve, yazyk oldu.

Evet! Hep yazyk oluyor. Ylkin, ölene kendi içinde yazyk oluyor. Sonra, kalana kendi içinde yazyk oluyor.

Sanatçy ölmü?tür. Artyk onu herkes bir yere yerle?tirmeye bakmalydyr. Birkaç hafta sonra sesler kesilir, ortalyk durulur.

Bazan da kaderin azizli?i olacak, sanatçylardan birkaçyny yakyn aralyklarla aramyzdan alyyor. O zaman karga?alyk daha da belirli görülüyor.

Neden? Neden? Neden! Neden biz böyleyiz. Ya da neden böyle oluyoruz?

Bir nedene, bir niçine olsun cevap vermeden, onlardan birini bile çözümlemeden boyuna hatyra ve hüküm ileri sürmek neden?

Tahlilleri gerçe?e dayamadan ki?isel anylarla yürütmek neden?

Madem bu kadar yakyndan, bu kadar eskiden tanyyordunuz hükümlerinizin niçinlerini, nasyllaryny, nedenlerini niye belirtecek bir ipucu vermezsiniz?

Ynsan bunlary merak ediyor. Çünkü, orta çaply bir yazaryn, bir sanatçynyn ardyndan kolaylykla söylenebilecek sözlerle büyük bir sanatçynyn ardyndan söylenecek sözler arasynda bir fark vardyr. Sanatçynyn ilkin büyüklü?ünden ba?layan bir fark.

Bu davrany?laryn sonucunda ortaya garip bir durum çykyyor: Bakyyorsunuz, ?irin, yasly bir yazy ölen sanatçyyy sanki küçük dü?ürmek için yazylmy?tyr.

Bir de araya anla?ylmaz yazylarla kary?anlar var. Y?te onlardan bir parça:
“... Bununla birlikte, Y. Kemal’e ?iirimizin genel çizgisinde bir yer aramak, bir yer vermek gerekirse, onu bir büyük ça?yn, bir büyük ku?a?yn ve bir büyük ekinin son büyük ozany saymak gerekir. Bugünkü ?iirimize ba?langyç de?ildir Y. Kemal. ...”

?iirimizin genel çizgisi ne demektir? ‘Büyük bir sanatçyya bir yer aramak, bir yer vermek gerekirse’ ne demektir? Büyük bir sanatçyya genel çizgide aranan yer... Ve üstelik o yerden sonra bugünkü ?iire ba?langyç olmamasy. Hem de genel çizgide.

Biraz a?a?yda bamba?ka bir hüküm:
”... Y. Kemal hiçbir etkiye yer vermeyecek kadar büyük, tek bir ozandy. ...”

Hani konacak bir yer aranan büyük ?air... Son olan, ilk olmayan, ama genel çizgide bir yeri olan, tek ozan...

En sonra: “Türk ?iirinde yerini hak etmi? birkaç sayyly ozandan biridir” deniyor.

Ve ona genel çizgide yer aramak gerekirse, yer vermek gerekirse bu böyledir. Yyi ki Yahya Kemal Türk ?iirinde yerini hak etmi?. E?er etmeseydi, ne olurdu kim bilir.

Biraz sussak my? Yoksa az my konu?sak, öz mü söylesek? Yazarken birazcyk olsun daha dikkatli mi olsak! Yoksa okumasak my yazylanlary!?

Ben bu gelene?e uymu?, Y. Kemal’i ve onun ölümünü vesile kylarak sa?a sola dokunmu? oluyorum. Yyi günler...”

*
Özdemir Asaf, Fazyl Hüsnü Da?larca'nyn ölümünü ya?asaydy bu vesileyle neler yazardy? Bilinemez. Ama tarihe geçti?ini bildi?imiz bir ?ey var: on bir yyl önce okudu?u bir ?iir yüzünden dört ay hapis yatmy? olan Ba?bakanymyz Recep Tayyip Erdo?an, Da?larca'nyn topra?a verildi?i gün, katyldy?y bir toplantyda ondan söz etti ve bir de ?iirini okumak istedi. Ve okudu da. Yalnyz, Sayyn Ba?bakan’yn okudu?u ?iir, Da?larca’ya de?il de Faruk Nafiz Çamlybel’e aitti².


_____________

¹ Özdemir Asaf'yn ölümünden sonra e?i Yyldyz (Moran) Arun'un, ?air'in ardynda byrakty?y özya?am ve deneme türündeki yapytlardan ‘Özdemir Asaf'ça’ adyyla yayymlanmak üzere derledi?i yazylardan biri. Yazy ba?lyksyzmy?.

² http://www.hurriyet.com.tr/gundem/10169254.asp?gid=233&sz=50961»


* Kaynak: www.ilgilik.net

_________________
İnal Karagözoğlu
Kullanıcı kimliğini gösterİnal Karagözoğlu tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Yahya Kemal Yılı Dolayısıyla...
Bu yazışma ortamında yeni konular açamazsınız
Bu yazışma ortamında bildirilere cevap veremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri değiştiremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri silemezsiniz
Bu yazışma ortamında anketlerde oy kullanamazsınız
Tüm saatler GMT +2 Saat  
1. sayfa (Toplam 1 sayfa)  

  
  
 Cevap Gönder  
Yeni Sayfa 2