Ana Sayfa
DİLİMİZİ KORUYALIM, ONA SAHİP ÇIKALIM
TÜRK DİLİ SEVDALILARININ BULUŞMA YERİ
Cevap Gönder
Mektup
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 19 Şub 2005
Bildiriler: 289
Şehir: Yarımca-Körfez/Kocaeli
Alıntıyla Cevap Gönder
Bilmem Yeni Örneklerini Görür müyüz?


“Selam verdim, rü?vet de?ildir deyu (diye) almadylar. Hüküm gösterdim, faydasyzdyr deyu iltifat etmediler. E?erçi (her ne kadar) görünürde itaat eder gibi davrandylar amma (ama) bütün sorduklaryma hâl diliyle davrany?laryyla) kar?ylyk verdiler.”

‘Mektup’tan söz edilecekse, giri? sözleri bu üç tümceden ba?kasy olamazdy. Ölümlü dünyadan XVI. Yüzyyl’yn ortalarynda ayrylan Fuzuli, derdini yüce bir makama bu sözlerle ba?layan yakynma mektubuyla aktarmy?. ?air’in gelece?e de gönderme yaparcasyna kaleme aldy?y ?ikâyetname’si, bugünlere ‘mektup’ türünde bir düzyazy örne?i olarak da gelmi?... Hiç ama hiç eskimeden...

Fuzuli anlatyyor:

“Dedim: Ey arkada?lar, bu ne yanly? i?tir, bu ne yüz asykly?ydyr?
Dediler: Bizim âdetimiz böyledir.
Dedim: Benim riayetimi gerekli görmü?ler ve bana tekaüt beraty vermi?ler ki ondan her zaman pay alam ve padi?aha gönül rahatly?y ile dua kylam.
Dediler: Ey zavally! Sana zulüm etmi?ler ve gidip gelme sermayesi vermi?ler ki, daima faydasyz mücadele edesin ve u?ursuz yüzler görüp sert sözler i?itesin.
Dedim: Beratymyn gere?i niçin yerine gelmez?
Dediler: Zevaittir, husulü mümkün olmaz (Gereksiz ?eylerdendir; gerçekle?mesi olanaksyzdyr).
Dedim: Böyle evkaf zevaidsiz olur mu? (Böylesi ba?y?lanmy? bir ?ey gereksiz olur mu?)
Dediler: Asitane’nin (Devlet merkezinin [Ba?kent’in/Ystanbul’un]) masraflaryndan artarsa bizden kalyr my?
Dedim: Vakyf malyn (malyny) diledi?i gibi kullanmak vebaldir (günaahtyr).
Dediler: Akçamyz ile satyn almy?yz, bize helaldir.
Dedim: Hesaba alsalar bu tuttu?unuz yolun fesady bulunur (Y? hesap sormaya varyrsa, tuttu?unuz bu yolun kötülü?ü ortaya çykacaktyr).
Dediler: Bu hesap, kyyamette sorulur.
Dedim: Dünyada dahi hesap olur, haberin i?itmi?iz.
Dediler: Ondan dahi korkumuz yoktur, kâtipleri razy etmi?iz.”

Kanuni Sultan Süleyman’yn ba?lady?y günlü?ü dokuz akçe olan ayly?ynyn verilmemesi üzerine Ni?ancy¹ Celâlzade Mustafa Çelebi'ye yazdy?y mektubunu Fuzuli, ?u satylarla noktalamy?:

“Gördüm ki sualime cevaptan ba?ka nesne vermezler ve bu berat ile hacetim kylma?yn reva görmezler, çaresiz mücadeleyi terk ettim ve mey'us ü mahrum gu?e-i uzletime çekildim (Bana sorularymy yanytlamaktan ba?ka hiçbir ?ey vermeyeceklerini ve bu belgenin gere?ini yerine getirmeyeceklerini anladym; umarsyz kalyp çabalamayy byraktym ve üzgün ve yoksun bir durumda yssyz kö?eme çekildim).”

*
‘Mektup’ yazymy bir notla süsleyeyim: görmü? olup da anymsayanlar çykar my bilmem, bugünkü abecemize geçi?imizin hemen ertesi yyly, Yeni Yazy Yle Mektup Nümûneleri adynda on alty sayfalyk bir kitapçyk yayymlanmy?. Kapa?ynda, Na?iri Meserret Kütüphanesi sahibi Ybrahim, Ankara Caddesi No. 143-145 Ystanbul yazyyor. Ba?ynda beresi, mektup okumakta olan bir hanym resmi süslüyor bu kapa?y...

Yazymy onurlandyracak olan ise Selim Yleri olsun istiyorum. Yitik Masumiyetin Ardynda ba?lykly yazysyyla...²

* * *

«Yitik Masumiyetin Ardynda


Tefeyyüz Kitabevi 1929'da yeni harflerle bir kitap yayynlar. Bu, Mithat Sadullah'yn (Sander) kaleme getirdi?i Yeni Mektup Nümuneleri'dir. Dilerseniz, kitabyn alt ba?ly?yna bir göz atalym:
"Yeni yazylarymyzla, pek sade ve do?ru bir üslup ile yazylmy? Resmi, Samimi, Ticari ve Ailevi en yeni mektup nümunelerini havidir."
Mithat Sadullah adyny ben bir de Re?at Nuri Güntekin'in kitaplaryndan hatyrlarym. Ünlü romancynyn ölümünden sonra eserleri yeniden basylyrken, e?i Hadiye Güntekin, Re?at Nuri imzaly kitaplaryn "geli?igüzel" basylmasyndan yakynmy?; bu kez "külliyatyn taby i?lerinin tanzimini -Re?at Nuri'nin yazy arkada?y, çok eski ve samimi aile dostumuz- tanynmy? muharrirlerimizden Mithat Sadullah Sander deruhte etmi?tir" demi?.
Bu sözler, 1959 basymy Ak?am Güne?i'nden.
?imdi yine ilk kitabymyza dönelim. Mithat Sadullah mektuplary üçe ayyryyor: 1) Arkada? mektuplary; 2) Aile mektuplary; 3) Y? mektuplary. Mektup yazma sanatynyn en önemli özelli?ini ise, "samimiyet ve sadelik"te buluyor.
Gerçi kitaptaki mektuplaryn içtenli?i, yalynly?y tarty?ylabilir ama, Yeni Mektup Nümuneleri'nin ba?ly ba?yna bir roman, hem de toplumbilimsel bir roman kitaby oldu?u öyle kolay kolay tarty?ylamaz. Mektuplar okundu?unda, bir 'dönem' ya?amaya koyuluyor.
Daha, "Nihadyn ilk mektubu" mektup sanatyyla okulda kar?yla?an Cumhuriyet çocu?unun co?kusunu dile getirir. Nihat, mektup yazmanyn inceliklerini ö?retmeninden ö?renir ö?renmez, "Sevgili karde?im"e yazmaktadyr. Bu onun belki de ilk mektubu! Üstelik, mektubu güzel yazarsa, annesi Nihat'a bir yazy takymy alacak.
Evet, yazy takymy. Artyk pek az annenin çocu?una almayy dü?ündü?ü bir arma?an. Ho?, birbirlerine mektup yazan ilkokul çocuklary da herhalde gün geçtikçe azalyyor; belki çoktan tükendi. Çocuklar ?imdi birbirlerine cep telefonlaryndan mesaj gönderiyorlar.
Nihat, "Sevgili karde?im"e yazarken, birtakym kitaplardan, yazylardan bir ?eyler "kopye" etmenin ne kadar yersiz oldu?unu belirtir. Dü?üncelerimizi, görü?lerimizi, kendi kalemimizle, ki?isel yorumlarymyzla, kendi bildi?imiz gibi yazmanyn anlamly olabilece?ini açyklar. Kysacasy, Nihat, kendi olmaya çaly?makta; ya da, Mithat Sadullah, Cumhuriyet çocu?unun öyle olmasyny temenni etmektedir. Belki bir 'ferdiyet' arayy?y...
Giderek, "Sevgili karde?im"in aslynda a?abey oldu?unu ö?reniriz. Sevgili a?abey ba?ka bir kentte -ola ki yeni ba?kent Ankara'da-, galiba yatyly okumaktadyr. Ama "birkaç ay sonra imtihanlaryny bitirip" dönecektir. Bu arada küçük karde?ini elbette yanytlayacaktyr. Sonra, anneleri, Nihat için, a?abeyi için ve "hepimiz için" dua eder...
Syradaki mektuplar, kutlama mektuplary. (...) Lisesi müdürlü?üne atanan bir beye, yeni evli bir çifte, diplomasyny büyük ba?aryyla almy? akraba çocu?una, uzaktaki babaya bayram tebriki için yazylmy? mektuplar. Bu örnek mektuplaryn hepsinden, bugün, sönmü? hayaller ve yo?un hüzünler okunabiliyor ancak.
Herhangi bir Nemide'ye yazylan mektupta, mektubu imzalamy? ?. M. balkondadyr. Ve tabii bol yyldyzly bir gecedir. Üstelik, "kar?ymyzdaki evden latif bir keman sesi" gelmektedir.
C. N. ise, sycak bir yaz gecesi, "Çok sevgili, biricik Rakymcy?ym"a yazmakta, maziyi, güzel günlerini, e?siz zamanlary hatyrlamaktadyr. Kulaklarynda "bir çy?lyk gibi yükselen vapur sesleri" yankyr. Bunlar hepsi, gecenin derin siyahly?ynda eriyecektir.
Sonra syra, tüccarlaryn, alacaklylaryn, borçlularyn birbirlerine yazdyklary, sizli bizli, efendimli, hürmet takdim eden mektuplara geliyor. Akyllara durgunluk verici bir nezaket. Herkes birbirine saygylydyr; o kadar ki, zarary görülmü? üçüncü ki?ilerden bile ölçülü dille söz açylyr:
"Birçok senelerden beri ticarethanemizde katiplik yapmy? ve namymyza imza atmaya mezun olan Hüsnü Bey bizden ayrylmy?tyr..."
Mithat Sadullah'yn mektup ütopyasyndaki Türkiye, dikkat edilirse, Yeni Mektup Nümuneleri'ne özgü üslubu, Hadiye Güntekin'den alyntylady?ym satyrlarda da korumu?, koruyabilmi?. Demek ki 1959 ve sonrasy, daha birkaç yyl, tümü son yyllar, sona eren bir incelik, saygy, nezaket dönemiymi?.
Hepsinin ortak özelli?i masumiyettir. Sözlük 'masumiyet' için, günahsyz ve suçsuz olma hali diyor. Masum için, günahsyz, suçsuz dedi?i gibi, bir de "yazyksyz" diyor.
Yazyksyz çok ho?uma gitti. Fakat günümüzün geldi?i noktada hangimiz yazyksyz olabiliriz?!
?imdi dönüp bakty?ymyzda, laf kalabaly?y, edebiyat salatasy diye ço?u kez alay etti?imiz, küçümsedi?imiz o yyldyzly geceler, balkonlarda dinlenilmi? keman konsercikleri nasyl yazyksyz anylabilir...
Yyllar var ki, "çok eski ve samimi aile dostumuz" deyi?ini kimselerden i?itmiyorum.
Tam tersine, sözcükler, sözler vurdulu kyrdyly. Hayatyn kylgysyndaki konu?ma ve yazy?ma üslubu, birbirimizin yakasyna yapy?acak kertede çirkin, kabagüce açyk.
Yeni Mektup Nümuneleri'ndeki ülkü nerede, neden sönüp gitti?..»
*
Bir yazyn türü de olan ‘mektup’, -kimi yazanlarynyn amacy, ortaya yazynsal bir yapyt koyma olmasa da- pek çok yazaryn kalem yürüttü?ü bir alan...

Bir zamanlar ‘özel’inden ‘açyk’yna günlük ya?amymyzda önemli yeri olan mektup artyk unutulmaya yüz tuttu. Umalym, hiç olmazsa yazynsal alanda ya?ar...


_______________
¹ Osmanly devlet örgütünde padi?ahyn imzasy demek olan ‘tu?ra’yy çekmekle görevli olan bir üstgörevli. Ni?ancy, Osmanly’da bugünkü bakanlar kuruluna kar?y gelen divan-y hümayunun önemli bir üyesiydi.

² Zaman gzt., 3 Haz. 2007


(ilgilik.net'te "Yeni Örnekleri?_Mektup" ba?ly?yyla yayymlady?ym yazymdyr. YK)

_________________
İnal Karagözoğlu
Kullanıcı kimliğini gösterİnal Karagözoğlu tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Mektup
Bu yazışma ortamında yeni konular açamazsınız
Bu yazışma ortamında bildirilere cevap veremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri değiştiremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri silemezsiniz
Bu yazışma ortamında anketlerde oy kullanamazsınız
Tüm saatler GMT +2 Saat  
1. sayfa (Toplam 1 sayfa)  

  
  
 Cevap Gönder  
Yeni Sayfa 2