Ana Sayfa
DİLİMİZİ KORUYALIM, ONA SAHİP ÇIKALIM
TÜRK DİLİ SEVDALILARININ BULUŞMA YERİ
Cevap Gönder
UYAKLARLA YLGYLY BYR SORU
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 09 Eyl 2005
Bildiriler: 172
Alıntıyla Cevap Gönder
Ben bir soru sormak istiyorum.Rediflerle ilgili.
A?a?ydaki örneklerdeki ses benzerli?ine ben redif diyorum.Ayny ek olduklary için. Sizce?

....................yapmaktyr.
....................Ali'dir.

_________________
ERDEMiN BAŞI DiL...
Kullanıcı kimliğini gösterdilsever tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderKullanıcının web sitesini ziyaret etMSNM
Re: UYAKLARLA YLGYLY BYR SORU
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 08 Eyl 2005
Bildiriler: 2322
Şehir: Almanya
Alıntıyla Cevap Gönder
dilsever demiş ki:
Ben bir soru sormak istiyorum.Rediflerle ilgili.
A?a?ydaki örneklerdeki ses benzerli?ine ben redif diyorum.Ayny ek olduklary için. Sizce?

....................yapmaktyr.
....................Ali'dir.



Dili tatly dilsever dostum.

Sorunuza severek muhatap olmak istiyorum.

Örne?inizde görüldü?ü gibi, yazylym yönünden görüp bizzat algylyabilsek de, sözlü ?iir, ?arky veya türkü biçiminde tanytymda sesleti fakyndan ötürü 'redif' olarak saptanmasy güç olmaktadyr.

Müzik ve ?iir sanaty bilimcileri evvelden buyana bu konuda henüz hemfikir olamamy?lardyr.

Bana ?ahsen sorarsanyz, 'evet' derim. Keza, artyk her insan (a?a?y yukary) okuma yazmanyn seyrek oldu?u eski devirlere oranla, günümüzde yazylany ergeç okuma ve benzerli?i görme olana?yna sahiptir.

Saygylar

_________________
Sev ki sevilesin!
Kullanıcı kimliğini gösterKederli tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Site Sorumlusu

Kayıt: 29 Ekm 2004
Bildiriler: 1509
Şehir: Frankfurt
Alıntıyla Cevap Gönder
UYAK ( KAFiYE) ve ÇEŞİTLERİ

UYAK : Çoğunlukla dize sonlarında, bazen de dize içlerinde veya başlarındaki ses benzerliklerine verilen addır. Halk şairlerimiz bu terimi "ayak" kelimesiyle karşılamaktadırlar.
Ölçüde olduğu gibi, nazımda dış uyumu sağlayan öğelerdendir.
Uyaklar gösterdikleri özelliklere göre yapılışları bakımından birbirinden farklı beş bölüme ayrılır:

UYAK ÇEŞİTLERİ


1. Yarım Uyak: Dize sonlarındaki bir ses (harf) benzerliği ile oluşturulan uyaklara yarım uyak denir. Ses ilgisi en zayıf olan uyaktır.

Örnek:

Kailim bakmağa yarin yü(z)üne
Yüzüm sürdüm ayağının to(z)una
Medet uyma adûların sö(z)üne
Benim bedduamı alma sevdiğim

Kayıkçı Kul Mustafa

2. Tam Uyak: Dize sonlarındaki iki ses (harf) benzerliğine tam uyak denir. Bu seslerin biri ünlü biri ünsüzdür.

Örnek:

Sana dar gelmeyecek makberi kimler k (az) sın
"Gömelim gel seni tarihe!" desem sığm(az)sın

Mehmet Akif Ersoy

3. Zengin Uyak: Dize sonlarındaki ses benzerliği tam uyaktan daha çoktur. Yani en az üç ses benzerliği olan uyak türlerine zengin uyak denir.

Örnek:

Dur yolcu! Bilmeden gelip bast(ığın)
Bu toprak, bir devrin battığı yerdir.
Eğil de kulak ver, bu sessiz y (ığın)
Bir vatan kalbinin attığı yerdir.

Necmettin Halil Onan

4. Tunç Uyak:
Dize sonundaki uyak yapan söz sonra gelen dize sonundaki uyak yapan sözün içinde olduğu gibi geçerse buna tunç uyak denir.

Örnek:

Susma sevgilim susma, bana bir şeyler söyle!
Tutuver ellerimi uzaktan bakma öyle!

Cevdet Yalçın

Beyitteki ikinci dizenin son sözüne dikkat edilirse birinci dizenin son sözü içinde olduğu gibi yer aldığı görülmektedir.

5. Cinaslı Uyak: Dize sonlarındaki yazılışları ve söylenişleri aynı fakat anlamları farklı sözlerin oluşturduğu uyak türüdür.

Örnekler:

Kara gözler, kara gözler
Kararmış kara gözler
Gemim deryada kaldı
Yelkenim kara gözler
Anonim

Bu dörtlükte geçen "kara gözler", ikinci dizede gözün rengini belirlemekte; dördüncü dizede de "bir yerin, kara parçasının gözlendiği, beklendiği" anlamındadır.

Uyak olarak değerlendirilen bu ses benzerliğini çizgi ve harf yardımıyla göstermeye uyak düzenini çıkarma, kafiye örgüsü (kafiye şemasını bulma) denir.

Gâh eserim yeller gibi
Gâh tozarım yollar gibi
Gâh akarım seller gibi
Gel gör beni aşk neyledi

Akarsulayın çağlarım
Dertli ciğerim dağlarım
Şeyhim anuban ağlarım
Gel gör beni aşk neyledi

Yunus Emre

Yukarıdaki şiirin uyak düzeni (kafiye örgüsü) :

........................... a
........................... a
........................... a
............................b


............................ c
............................ c
............................ c
............................ b



REDİF VE ÇEŞİTLERİ:

Manzumelerde uyaklardan sonra gelen; söylenişleri, anlamları ve dizelerdeki işlevleri aynı olan ek, sözcük ya da sözcük gruplarına redif denir. Kimi şairlerde, bütün bir dize ya da beytin aynen tekrarlandığı görülür. Buna şarkılarda nakarat; türkülerde kavuştak; murabba gibi divan şiirlerinde mütekerrir dize adı verilir. Redif uyaklardan sonra gelir.

Redif örnekleri:

1. Ek olarak yapılan redife örnek:

Ey, kumrulu bahçem, sümbüllü bağ-ım!
Ey, bülbüllü derem, mineli dağ-ım!
Sizin ile geçti en güzel çağ-ım,
Orada dinledim en güzel sazı.

Burada "bağ, dağ, çağ" sözcükleri uyaklıdır, "-im" ekleri rediftir.

2. Sözcük olarak yapılan redife örnek :

Yarin toprağına bir yüz sürülsün.
Bülbüle nazire bir söz sürülsün.

Burada "yüz-söz" kelimeleri birbiriyle uyaklıdır. "Sürülsün" sözcükleri aynı işlevi yaptıkları için rediftir.

3. Söz grubuyla yapılan redife örnek :

Vefa-yı aşkı kim anlar kiminle söyleşelüm
Sefa-yı aşkı kim anlar kiminle söyleşelüm

Burada "vefa-sefa" sözcükleri birbiriyle uyaklıdır. Bunun dışında kalan söz grubu da rediftir.

Kaynak: www.taf.tr.cx (Ders notları TM )


En son Tahsin MELAN tarafından Prş Ekm27, 2005 00:25 tarihinde değiştirildi, toplamda 1 kere değiştirildi.

_________________
BİRİMİZ HEPİMİZ, HEPİMİZ DİLİMİZ İÇİN. tm
Kullanıcı kimliğini gösterTahsin MELAN tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 08 Eyl 2005
Bildiriler: 2322
Şehir: Almanya
Alıntıyla Cevap Gönder
Sevgili Tahsin Hocam.

Ellerin dert görmesin. Yemin olsun; ben, bu kadar güzel tanıtımı 40 yılda bile yazamazdım.

Saygılar

_________________
Sev ki sevilesin!
Kullanıcı kimliğini gösterKederli tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 09 Eyl 2005
Bildiriler: 172
Alıntıyla Cevap Gönder
Değerli öğretmenlerim, sağ olun var olun... Very Happy

_________________
ERDEMiN BAŞI DiL...
Kullanıcı kimliğini gösterdilsever tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderKullanıcının web sitesini ziyaret etMSNM
Uyak my redif mi?
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 26 Ekm 2005
Bildiriler: 36
Alıntıyla Cevap Gönder
De?erli Gönül dostlary büyüklerim;
Uzun zamandyr derslerde kar?yma çykan pek çok ki?iye dany?ty?ym halde hala tereddütte oldu?um bir iki konuyu sizlere de dany?mak istedim.
Bildi?iniz gibi halk edebiyatynda dize sonlaryndaki ses benzerlikleri bazen kökte de?il, görevi ve anlamy ayny olan rediflerde sa?lanyyor. Ancak e?er yanly? ö?renmediysem bize e?itim hayatymyz boyunca uyaksyz redif olmayaca?y ö?retildi. Sonuçta redif arkadan gelen demektir ve ses benzerli?i olarak tanymlady?ymyz uya?yn ardyndan gelir. Çok de?erli hocamyz Sayyn Prof. Dr. Saim Sakao?lu'na da ayny soruyu yönelttim. Kendisi de uyaksyz redifin olamayaca?yny ancak do?açlama söylenen pek çok halk ?iirinde kelime köklerindeki ses benzerlikleriyle de?il, rediflerle ahnegin sa?lady?yny vurgulady. Bu konud sizlerin de fikirlerinizi almak istedim.
Uyaklar konusunda bir di?er tereddütüm de ?u oldu, geçenlerde derste Necip Fazyl'yn Kaldyrymlar ?iirini biçim bakymyndan incelerken uyakly iki dizede tereddüte dü?tüm. ?öyle ki:
............. annesi
.............sesi
Bu iki dizede "annesi" sözcü?ündeki "s" sesi sondaki 3.tekil ki?i iyelik ekine ait bir unsur; ama ikinci dizede "s" sesi sözcük köküne ait. "Annes" ve "ses" uya?y annes diye bir sözcük olmady?y için ve "s" sesi aslynda sözcü?e getirilen eke ait oldu?u için manty?ym bunu kabul etmedi. Bu konuda sizin dü?üncelerinizi de ö?renebilirsem çok memnun olaca?ym. Saygylarymla
Kullanıcı kimliğini göstert_ceylan tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönder
Site Sorumlusu

Kayıt: 29 Ekm 2004
Bildiriler: 1509
Şehir: Frankfurt
Alıntıyla Cevap Gönder
Sayın t_ceylan,

Yukarıdaki örneklerde sizinkiyle çakışan (aynı yapıda) güzel bir örnek var. Hadi biraz gayret edin onu da siz bulun. Very Happy


Bu arada hoş geldiniz demek isterim.

Saygılarımla
Kullanıcı kimliğini gösterTahsin MELAN tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 26 Ekm 2005
Bildiriler: 36
Alıntıyla Cevap Gönder
Degerli hocam;
yanlis anladiysam düzeltin lütfen; sanirim cevabiniz uyaksiz redif soruma yönelikti. Bu örnekleri gördüm. Bunun disinda inceledigim örnekler bir dizede kök bir dizede ekle saglanan uyagi da gördüm.
......... baktigin
..........yigin" di galiba. Ancak benim kasdettigim verdiim örnekte uyaklari "esi" biçiminde zengin mi kabul etmeliyiz, yoksa "es" tam uyak, "i" sesini de redif mi kabul etmeliyiz?
Benim mantigim esi zengin uyaktan yana;açikladiim "s" yardimci ünsüzünün 3. tekil sahis ekine ait olmasindan dolayi. Ancak benimle ayni düsünen kimseye rastlamadim. En azindan bu konuda ikna edilmem gerekiyor sanirim:)
Bir de burada oldugum için ben gerçekten mutluyum; geç kalmis da olsam en azindan Türk dili konusunda ayni düsünceyi tasidigim dostlarin arasindayim. Tesekkürler
Saygilarimla
Kullanıcı kimliğini göstert_ceylan tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 04 Ekm 2004
Bildiriler: 109
Şehir: Ankara
Alıntıyla Cevap Gönder
T_ceylan, ben de size katılıyorum. "s" sesini ayırmak bence de anlamsız. Üstelik bu zorlama hiç gerekmiyor. Zayen bu tür zorlamalardan dolayı yukarıda KEDERLİ arkadaşın da dediği gibi çok zaman çelişkiler çıkıyor. En doğrusu en kısa yoldur. Bu da sizin dediğiniz gibidir.
Kullanıcı kimliğini gösterİ. Özsoy tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 26 Ekm 2005
Bildiriler: 36
Alıntıyla Cevap Gönder
Sayin Melan ve Sayin Özsoy;
Degerli fikirleriniz için tesekkür ederim. Gerçekten kendimi bilgisiz, yanlis ögrenen ve yanlis ögreten bir ögretmen gibi hissetmeye baslamistim. Inanin degerli görüsleriniz sayesinde kendime olan güvenim tazelendi. Yine de konu hakkinda arastirmaya devam edecegim. Bu arada bugün yazili sorularini hazirlarken ayni nitelikte benzer bir örnege daha rastladim. Faruk Nafiz'in "Han Duvarlari" siirinde.
.................bagrindaki yaraya
................. kervansaraya
Gördügünüz gibi sözcük köklerinden biri "yara"; digeri "saray" Eger danistigim ögretmen arkadaslarin fikrini esas alacak olursak bu sözcüklerde de "-aray" gibi bir zengin uyak var,demek gerekecek. Ancak birinci dizedeki "y" yine eke ait bir unsur aslinda.
Diger gönül dostlari ve dilseverler bizimle ortak mi düsünüyor, merak ediyorum. Katilimcilarin cevaplarini sabirsizlikla bekleyecegim.
Kullanıcı kimliğini göstert_ceylan tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönder
UYAKLARLA İLGİLİ BİR SORU
Bu yazışma ortamında yeni konular açamazsınız
Bu yazışma ortamında bildirilere cevap veremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri değiştiremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri silemezsiniz
Bu yazışma ortamında anketlerde oy kullanamazsınız
Tüm saatler GMT +2 Saat  
1. sayfa (Toplam 1 sayfa)  

  
  
 Cevap Gönder  
Yeni Sayfa 2